Bağla
Axtarış sözünü daxil edin
Avqust və onun varislərinin dövründə yəhudilər Romada təsir dairələrini qoruyub saxlamağa davam etdilər və onların sayı (Tiberiusun dövründə qovulma kimi ifratçılıqlara baxmayaraq) yalnız artdı. 2-ci əsrə qədər Romada artıq 12 sinaqoq və bir yəhudi yeşiva məktəbi fəaliyyət göstərirdi. Bəzi mənbələrə görə, 3-cü əsrə qədər Romada 40.000 yəhudi yaşayırdı. Bunlar əsasən sələmçilər və tacirlər idi və Tiberin sağ sahilindəki yəhudi məhəlləsində məskunlaşmışdılar. Romadakı yəhudi diasporu ən böyük çiçəklənməsinə Finikiyalı Severus sülaləsi dövründə çatdı. Hətta Aleksandr Severusun, digər bütlərlə yanaşı, ibadət otağında İbrahimin büstü var idi.
Severus dövründə yəhudilik icazə verilən bir din (religio licita) kimi tanınırdı, yəhudilərə rəsmi olaraq Roma tanrılarına qurban kəsməməyə (yəni, əslində, Roma dövlətinə sədaqət göstərməməyə) icazə verilirdi və yəhudilik dinini qəbul edən yəhudilərə Romada dövlət vəzifələrinə çıxış imkanı verilirdi. Görünürdü ki, həyat yaxşılaşırdı. Lakin Qay Yuli Sezarın hakimiyyəti dövründə çox yaxın görünən Romanı bir sürətli hücumla ələ keçirmək ümidi nəhayət yeni siyasi sistem altında söndü. Çünki İsa Məsihin təbliği və xalq arasında yaratdığı həyəcan yalnız kahin kastasında məyusluq və qeyri-müəyyən bir qıcıqlanma yaratdı və risklər çox yüksək idi.
O dövrün yəhudi mədəni genişlənməsi bir çox digər diqqətəlayiq hadisələrə də səbəb oldu (məsələn, fəlsəfədə İsgəndəriyyəli Filon). Bundan əlavə, əsasən Roma dünyasının elitasına yönəlmiş bu genişlənmənin eramızın birinci əsrinə qədər uğur qazanmaq üçün xeyli şansı var idi. Prozelitizmin zirvəsində, bəzi hesablamalara görə, Roma İmperiyası sakinlərinin 7-8%-i, əsasən orta və yuxarı təbəqələr, o cümlədən ən yüksək Roma aristokratlarının arvadları (ən bariz nümunə Neronun ikinci arvadı Poppaea Sabinadır) tərəfindən Musanın dininə inanırdılar.
Pərviz Əliyev
visiontv.az
