Düzdür, bu barədə çox az şey deyilir, lakin amerikalılar uzun müddət Pekini nəzarətə götürməyə, onu Asiyadakı qalalarına çevirməyə çalışırdılar. Buna görə də, Çin 1945-ci ildən etibarən Sovet İttifaqı ilə ABŞ arasında mübarizə meydanına çevrildi. Sizə bir vacib məqamı xatırlatmaq istəyirəm. Hətta Qomindan hökumətinin tərəfdarları Tayvana təxliyə edildikdə belə, Amerikapərəst Çin elitasının əhəmiyyətli bir hissəsi materikdə qaldı. Mao Zedon isə Çin Kommunist Partiyasının tam olaraq Stalin və Sovet tərəfdarı lideri deyildi. Stalinin ölümündən sonra Çin Stalinin tərəfdarı olan liderləri, o cümlədən Şimal-Qərbi Çini idarə edən Dövlət Planlaşdırma Komitəsinin sədri Qao Qanqı (şəkildə) ölkə rəhbərliyindən fəal şəkildə uzaqlaşdırmağa başladı.

Qao Qan bugünkü Çinin şimal-şərqindəki üç bölgə olan Mancuriyanı Sovet İttifaqına birləşdirməyi və bununla da vətəndaş müharibəsi zamanı ABŞ-ın nüvə hücumundan qaçınmağı müdafiə edirdi. Axı, ABŞ təkcə Sovet İttifaqını deyil, həm də Çini nüvə silahı ilə bombalamağı planlaşdırırdı. Oxşar planlar dəfələrlə hazırlandı. Lakin ən vacib məqam, o dövrdə Çinin uzun sürən vətəndaş müharibəsi nəticəsində praktik olaraq məhv edilməsi, xalqın soyqırımının tiryək və digər təsir vasitələri ilə həyata keçirilməsi, yəni Çin əhalisinin keyfiyyətinin dəyişməsi idi. Və SSRİ Çində Avropa Marşal Planını həyata keçirdi. Bu arada, Sovetlərin Çin iqtisadiyyatına yatırdığı investisiyalar onlarla dəfə böyük idi. Əslində, Sovet İttifaqı Çin iqtisadiyyatını sıfırdan bərpa edirdi! Lakin bu məqamı müzakirə edənlər azdır. Bu, 1949-cu ildə baş verdi. 1949-cu ildən 1958-ci ilə qədər ilk beşillik plan idi. Bu dövrdə Çin 20% artım tempi yaşayırdı. Sovet "Marşal Planı" Çin iqtisadiyyatına effektiv şəkildə nəzarət edən Qao Qanqın rəhbərliyindəki Dövlət Plan Komitəsi (Qosplan) vasitəsilə həyata keçirildi. Demək lazımdır ki, Stalin həmişə Maonu müstəqil oyunçu hesab edir və onun Sovet İttifaqına sadiq olmadığını başa düşürdü. Üstəlik, Sovetlərin nəzarətində olan ərazilərdə müəyyən siyasi təmizləmələr aparırdı. Lakin 1969-cu ildən sonra demək olar ki, tamamilə donma baş verdi. Səfirlik işçilərinin sayı xeyli azaldı. Çində təhsil alan çoxsaylı sovet tələbələri yataqxanalarından çıxa bilmirdilər hətta bıçaqla hücumlara məruz qalırdılar. İndi Rusiya səfirliyinə bitişik olan küçənin adı dəyişdirilərək "Sovet Revizionist Küçəsi" adlandırıldı.

Pərviz Əliyev

visiontv.az