Bağla
Axtarış sözünü daxil edin
Əvvəlki yazımızda Müsəlman Birliyi Hərəkatının (MBH) Avropadakı nümayəndəliyindən, Berlində Hayhat təşkilatı ilə birgə aksiyasından və maliyyələşmə ilə bağlı cavabsız suallardan bəhs etmişdik. Bu dəfə hərəkatın ideoloji əsaslarına nəzər salaq.
MBH 2015-ci ildə ilahiyyatçı Taleh Bağırzadənin rəhbərliyi ilə yaradılıb. Bağırzadə İranın Qum və İraqın Nəcəf dini mərkəzlərində təhsil alıb. Hərəkatın siyasi fəallığı xüsusilə hicab mübahisələri, dini azadlıqlar, korrupsiya və Azərbaycan hakimiyyətinin tənqidi ətrafında formalaşıb.
İran İslam Respublikasının siyasi sisteminin əsasını vilayəti-fəqih — ali dini rəhbərin dövlət hakimiyyətində xüsusi səlahiyyətlərə malik olması prinsipi təşkil edir. MBH-nin dini-siyasi baxışlarında İran şiə islamçılığının təsiri barədə müstəqil araşdırmalar mövcuddur. Lakin hərəkatın rəsmi məqsədinin Azərbaycanda məhz İran tipli dövlət qurmaq olduğunu təsdiqləyən kifayət qədər sənəd yoxdur.
2015-ci ildə Eurasianet nəşri Taleh Bağırzadənin Azərbaycanın İslam respublikasına çevrilməyə hazır olmadığını söylədiyini, eyni zamanda İranın idarəçilik modelinə açıq etiraz etmədiyini yazırdı. Bu mövqe İran modelinin birmənalı qəbul edilməsi kimi qiymətləndirilə bilməz.
Azərbaycan hakimiyyəti MBH-ni konstitusiya quruluşunu zorla dəyişdirməyə cəhddə ittiham edib. Taleh Bağırzadə 2017-ci ildə 20 il müddətinə azadlıqdan məhrum olunub. Lakin beynəlxalq insan hüquqları təşkilatları Nardaran əməliyyatı, məhkəmə prosesi və dini fəallara münasibətlə bağlı ciddi narahatlıqlar ifadə ediblər.
Hərəkatın nümayəndələri xarici dövlətlərdən asılı olduqlarını rədd edir və MBH-nin müstəqil qərarlar qəbul etdiyini bildirirlər. Buna görə İranla ideoloji yaxınlıq barədə araşdırmalar birbaşa maliyyə və təşkilati tabelik iddialarından ayrıca qiymətləndirilməlidir.
Əsas sual budur: MBH dini azadlıqlar uğrunda mübarizə aparan siyasi-dini hərəkatdır, yoxsa İranın dövlət modelini Azərbaycanda tətbiq etmək istəyən təşkilat? Bu suala cavab vermək üçün ittihamlardan daha çox hərəkatın proqramı, rəhbərlərinin açıq bəyanatları və sənədləşdirilmiş fəaliyyəti araşdırılmalıdır.
Növbəti hissədə: MBH ilə İran ərazisində fəaliyyət göstərən «Hüseyniyyun» qruplaşmasının fərqlərini və mümkün əlaqələrini araşdıracağıq.
Elbəyi Həsənli
visiontv.az
.jpg)
