Arxeolji qazıntılar, elmi araşdırmalar və ciddi alimlər hesab edirlər ki, ermənilərin özlərinə aid orijinal bir yazısının olduğuna dair heç bir ciddi sübut yoxdur. Onların Qafqazda iddia etdikləri kimi qədimliyini sübut edəcək daş və ya gil lövhələr, piktoqraflar, abidələr, əlyazmalar və sairə bu günə qədər ortaya qoymayıblar. Əgər varsa da elmi- laborator yoxlamalar göstərir ki, onların yaşı daha gəncdir, 19-cu əsrə aiddir ki, saxta yollar ilə hazırlanıb.

Əksər dilçi alimlər erməni əlifbasının yaradılarkən yunan əlifbasının quruluşuna (soldan sağa yazı və saitlərin olması) əsaslandığını qeyd edirlər. Bəzi tədqiqatçılar isə hərflərin formasında Aramic və ya Pəhləvi yazı sistemlərinin oğurlanmasını deyirlər.

Dimitri Olderogge başda olmaqla əksər dilçilər hesab edirlər ki, bu gün istifadə edilən erməni hərflərinin bəzi formalarının Efiopiya əlifbasından oğurlanıb. Onlar sübut kimi qeyd edirlər ki, erməni əlifbasındakı bir çox hərfin forması Efiopiya yazısındakı hərflərlə demək olar ki, eynidir. Efiopiya əlifbasında 26 samit işarəsi var və onlar 4-cü əsrdə artıq tam formalaşmışdı. Erməni əlifbasındakı թ (t), ժ (j), լ (l), խ (x), կ (k) hərfləri Efiopiya əlifbasındakı müvafiq hərflərlə vizual olaraq eynidir. Burda isə haqlı olaraq sual yaranır:

“Əgər əlifba sıfırdan yaradılıbsa, niyə o, Efiopiya yazısı ilə bu qədər eynidir?”

Bu suala aşağıdakı:

Karst J. "Die Entstehung des armenischen Alphabets in verbindung mit der biographie des hl. Mesrop" Giessen, 1948.

Марр Н. Я. "Об армянском алфавите, Sankt-Peterburq, 1887

Hewsen R. H. "The Vitaxaetates: A Contribution to Armenian Historical Geography", Journal of the Society for Armenian Studies, 1987.

Taylor I. "The Alphabet: An Account of the Origin and Development of Letters", Cild 2, London, 1883

Шнирельман В. А. "Войны памяти: мифы, идентичность и политика в Закавказье", Moskva, 2003 və istinad verə biləcəyim neçə neçə mənbələr cavab verir!

“Erməni əlifbası deyilən bir anlayış yoxdur”

Bunlar kimi onlarla alim iddia edir ki, təkcə erməni əlifbasının efioplardan oğurlamayıblar. Eyni zamanda yunanlardan da oğurlayıblar. Onlar əsərlərində sübut edirlər ki, erməni əlifbası daxili quruluşuna görə unikal deyil, yunan əlifbasının tam bir kopyasıdı və yazırlar ki,

Əlifbanın sırasına baxın: "A", "B", "G" və sairə... Bu ardıcıllıq və ən əsası, saitlərin samitlərin arasına daxil edilməsi sistemi tamamilə yunan metodudur.

Alimlər təsdiq edirlər ki, əlifbanın strukturunu analiz etdikdə, onun xristian dini mətnlərini (İncili) tərcümə etmək üçün xüsusi olaraq dizayn edildiyi görünür. Məsələn, əlifbanın ilk hərfi "A" (Allah/Astvats), son hərfi isə "K" (Kristos/Məsih) ilə əlaqələndirilir.

Bu, əlifbanın xristianlığın qəbulundan sonra (IV-V əsrlər) yaradıldığının güclü sübutudur. Özü də Qafqazda yox, Uzaq Şərqdə.

Niyə Uzaq Şərq?

Yazı üslublarının təkamülünü tədqiq edən alimlər müəyyən ediblər ki, bu hərflərin forması qədim semit və ya yunan kursiv yazılarının V əsrə aid olan inkişaf mərhələsinə uyğundur. Daha qədim dövrlərdə hərflərin bu cür mürəkkəb dizaynına rast gəlinmir. Bu isə ancaq Hindistan,Banqladeş coğrafiyasına uyğun gəlir. Qafqaz regionuna aid deyil.

Bir çox paleoqraf qeyd edir ki, qədim Hindistanın Brahmi yazısı ilə erməni əlifbası arasında həm struktur, həm də bəzi hərflərin forması baxımından oxşarlıqlar var. Bəzi alimlər hesab edir ki, Hindistandakı Brahmi yazısı ticarət yolları vasitəsilə Efiopiyaya keçmiş, orada yazısının formalaşmasına təsir etmişdir. Xüsusilə erməni hərflərindəki "yumru" və "qancığabənzər" cizgilər hind yazı sistemlərinin xarakterik xüsusiyyətidir.

İstinad lazımdır ermənilər? Yuxarıya baxın!

Bu faktlar bir daha sübut edir ki, ermənilər öz əlifbalarını Hindistanda yaşayan vaxtı yaradıblar. Qafqaza köçürülən zaman özləri ilə gətiriblər və yalandan Mesrop yaradıb deyə dünyanı aldatmaqda davam edirlər.

Prof.Dr. Zaur Əliyev

visiontv.az