1520-ci illərin sonunda ingilis kralı 8-ci Henri Tüdor arvadı Araqonlu Yekaterina ilə boşanmaq üçün papadan icazə istədi. Aparıcı katolik bu boşanmanı istəmədi və Henri çıxılmaz vəziyyətdə qaldı. Və sonra sarayındakı venesiyalılar ona məsləhət verdilərki maliyyə gücü sayəsində Papadan nisbətən müstəqil olan Venesiyadakı Müqəddəs Mark Katedralinin rəhbəri Françesko Zorzi və xristianlıqdan daha qədim və bu mənada daha nüfuzlu olan və daha qədim ənənə sayəsində nikah məsələlərində katolik kilsəsindən daha çox təcrübəyə malik olan yəhudilərə və ravvin Marko Rafaelə müraciət etsin. Tezliklə iki venesiyalı, Müqəddəs Mark Katedralinin rəhbəri Françesko Zorzi və ravvin Marko Rafael Henriyə kömək etmək üçün Londona gəldilər.
1533-cü ildə Araqonlu Yekaterina Venesiyalıların ideoloji və diplomatik rəhbərliyi altında qovuldu və bu, təkcə ingilis zadəganlarının bir hissəsi üçün deyil, həm də venesiyalıların özləri və ingilis cəmiyyətinə fəal şəkildə inteqrasiya edən yeni bir seqment kimi çox faydalı olduğu ortaya çıxan üç nəticəyə səbəb oldu. Birincisi, Henri Roma ilə əlaqələri kəsdi (1534-cü il aktı) və ölkəsində Protestant Reformasiyasına başladı. Müsadirə edilmiş torpaqlar tacirlər, o cümlədən ingilis olmayanlar (genuyalılar, məsələn, Pallavicini ailəsi, venesiyalılar, yəhudilər) tərəfindən fəal şəkildə alındı. Beləliklə, növbəti quldurluğun köməyi ilə müasir Britaniya oliqarxiyası formalaşmağa başladı. İkincisi, venesiyalılar İngiltərədəki vəziyyətə, ilk növbədə, bilik, ticarət və kəşfiyyat sahələrində fəal şəkildə təsir göstərməyə başladılar. Üçüncüsü, İngiltərə və İspaniya arasında əsrlər boyu davam edən müharibələrə təsir edərək onların düşmən olmasına nail oldular. İngilis kralının kəşfiyyatını təşkil edən Zorzinin 8-ci Henrinin İspaniya əleyhinə fikirlərinin formalaşmasında böyük rolu olmuşdur.
1546-cı ildə Venesiyalıların rəhbərliyi altında Kembric Universitetində Kembric kollecinin ən böyüyü və ən zəngini olan Trinity Kolleci quruldu, bu gün torpaq sərvətinə görə ölkədə kral ailəsi, Milli Trest və Anqlikan Kilsəsindən sonra dördüncü və ya beşinci yeri tutur, onun dekanı monarx tərəfindən təyin edilir. Kollecdə demək olar ki, bütün Britaniya elitası təhsil alırdı. Krallar, kral ailəsinin üzvləri, aristokratlar, Rotşild ailəsinin üzvləri və digər maliyyəçilər və bankirlər. İngilis zadəganlarının bədənində məskunlaşan Venesiya yadplanetlisi tez bir zamanda onların birinə çevrildi, daha doğrusu bədən əhalinin böyük hissəsinə tamamilə yad oldu. Avropanın tarixində böyük rol oynayan və İngiltərənin Britaniya ölçüsündə Venesiyaya çevrilməsində böyük rol oynayan şirkəti quran venesiyalılar idi, Şərqi Hindistan şirkəti. Onun və Britaniya tarixində Venesiya izi o qədər güclü olacaq ki, 1760-80-ci illərdə Britaniya Parlamentində Şərqi Hindistan şirkətinin əleyhdarları və tərəfdarları arasında mübarizə gedəndə tərəfdarlar özlərini Venesiya partiyası adlandırmağa başladılar.
Pərviz Əliyev
visiontv.az