İran ətrafında müharibə artıq təkcə hərbi-siyasi gündəmi deyil, qlobal ərzaq zəncirini də təzyiq altına salır. Fars körfəzində karbamid istehsalı müharibənin başlanmasından bəri 60 faiz azalaraq həftəlik təxminən 160 min tona düşüb. Bu, ilin növbəti ən aşağı göstəricisidir.
Karbamid dünyada ən çox istifadə olunan azot gübrəsidir. Qarğıdalı, buğda və düyü kimi strateji kənd təsərrüfatı məhsullarının yetişdirilməsində onun rolu həlledicidir. Buna görə də Fars körfəzində istehsalın kəskin azalması sadəcə regional sənaye problemi deyil - bu, ərzaq qiymətləri və məhsuldarlıq üçün qlobal xəbərdarlıq siqnalıdır.
Böhranın ən həssas nöqtəsi Hörmüz boğazıdır. Müharibə başlayandan bəri boğazdan cəmi 11 gübrə gəmisi keçə bilib. Hazırda gübrə daşıyan 44 gəmi hələ də Fars körfəzində ilişib qalıb və onların təxminən yarısı karbamidlə yüklənib.
Vəziyyəti daha da ağırlaşdıran məqam istehsalçıların anbar imkanlarının tükənməsidir. Saxlama sahələri dolduqca zavodların tam dayanması riski artır. Bu isə bazarda təklifin daha da azalması, qiymətlərin isə yeni təzyiq dalğası ilə üzləşməsi deməkdir.
Yaxın Şərq dünya karbamid ticarətinin təxminən 45 faizini təmin edir. Ona görə də regionda hər istehsal və logistika pozuntusu qlobal kənd təsərrüfatı bazarlarında dərhal hiss olunur. Hörmüz ətrafındakı gərginlik artıq gübrə bazarına birbaşa zərbə vurur - növbəti mərhələdə bu təzyiq ərzaq inflyasiyasını da gücləndirə bilər.
visiontv.az