Bağla
Axtarış sözünü daxil edin
Binəqədidə baş verən hadisə təkcə kriminal xəbər deyil. Bu, bir gülləlik insidentdən çox, cəmiyyətə atılan xəbərdarlıq siqnalıdır. Azərbaycan üçün bu hadisə qorxulu tendensiyanın başlanğıcı yox, amma təhlükəli bir kənar nöqtəyə toxunuşdur. Məsələ məhz buradadır: biz hansı xəttin kənarındayıq və o xətti keçməmək üçün nə etməliyik?
Müasir Azərbaycan tarixində məktəbdə şagirdin müəllimi atəşli silahla yaralaması faktı demək olar ki, yoxdur. Bu, statistik deyil, struktur deyil, mədəni norma da deyil. Bu, istisnadır. Amma tarix göstərir ki, böyük sosial faciələr çox vaxt istisnalarla başlayır. ABŞ-da da hər şey ilk “istisna” ilə başlamışdı.
Bu hadisəni nə “gənclik pozulub” klişesi ilə, nə də “Qərb təsiri” kimi ucuz izahlarla ört-basdır etmək olar. Burada söhbət üç kritik qovşağın kəsişməsindən gedir: ailə nəzarəti, psixoloji boşluq və silahın əlçatanlığı.
Azərbaycan məktəbi bu günədək ABŞ tipli məktəb zorakılığı modelindən kənarda qalıb. Bunun səbəbi nə texniki təhlükəsizlik, nə də kamera bolluğudur. Səbəb daha dərindir: müəllimin hələ də cəmiyyətin gözündə avtoritet, məktəbin isə zorakılıq yox, tərbiyə məkanı kimi qəbul edilməsidir. Bu, qorunmalı olan əsas xətdir.
Qərbdə, xüsusən ABŞ-da məktəb atışmaları təsadüfi deyil. Bu, sistem böhranıdır. Silah azadlığı ideologiyası, psixoloji nəzarətsizlik, ailə institutunun aşınması və zorakılığın normallaşdırılması bir-birini tamamlayır. Nəticədə məktəb artıq bilik məkanı yox, potensial risk zonasına çevrilir.
Azərbaycan hələ bu nöqtədə deyil. Amma Binəqədi hadisəsi göstərdi ki, “bizdə olmaz” rahatlığı artıq təhlükəlidir. Ataya məxsus ov silahının yeniyetmənin əlinə keçməsi təkcə hüquqi yox, mədəni problemdir. Bu, ailədə məsuliyyət zəncirinin qırıldığını göstərir. Psixoloji vəziyyətinə vaxtında müdaxilə edilməyən yeniyetmə isə risk faktoruna çevrilir.
Ən təhlükəli məqam budur: belə hadisələr adiləşərsə, cəmiyyət reaksiya vermək əvəzinə alışmağa başlayar. ABŞ təcrübəsi göstərir ki, məhz bu mərhələ dönüş nöqtəsidir. Birinci hadisə şokdur, onuncu hadisə statistikadır, yüzüncü hadisə isə sistemin iflasıdır.
Azərbaycan məktəbi hələ də o xəttin kənarındadır. Amma bu, avtomatik qorunan zona deyil. Bu xətt yalnız aktiv qərarlarla, real psixoloji nəzarətlə, ailə məsuliyyəti ilə və “bizdə olmaz” mifindən imtina etməklə qoruna bilər.
Bu hadisə müəllimi hədəfə çevirmədi. Amma xəbərdarlıq etdi. Güllə atıldı, amma məsələ qan tökülməsində deyil. Məsələ ondadır ki, o güllə cəmiyyətin qulağının dibindən keçdi.
İndi seçim mərhələsidir. Ya bunu istisna kimi görüb dərs çıxaracağıq, ya da sabah “ilk dəfə deyil” deməyə başlayacağıq. Tarix göstərir ki, ikinci yol heç vaxt ucuz başa gəlmir.
Bir gülləlik xəbərdarlıq budur. Ondan sonrakılar artıq xəbərdarlıq olmur. Faciə olur.
Elbəyi Həsənli
visiontv.az
