Bu yaxınlaşmanın əhəmiyyəti bütün türk dünyasına yayılır. Bakı ilə Ankara arasında yaşanan mübahisə daha geniş bir sualı gündəmə gətirdi. Türk dövlətləri arasındakı əməkdaşlıqda hər bir ölkənin suveren qərarlarına nə dərəcədə hörmət göstərilməlidir?

Mənim fikrimcə, bu sual Mərkəzi Asiyanın türk respublikalarının da maraqlarına birbaşa toxunur. Dünyəvi dövlətçilik, dinin ictimai həyatda yeri və xarici siyasət seçimləri hər birinin özünün müəyyənləşdirdiyi məsələlərdir. Türkiyədəki müəyyən siyasi-dini çevrələrin yanaşmasının bütün türk dünyasında eyni şəkildə qəbul olunacağını gözləmək düzgün olmazdı.

Oktyabrın 15-də Bakıda keçirilən Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirənin sammitində bunun diqqətçəkən nümunəsi yaşandı. İsrail Prezidenti İsxak Hersoq çıxışa başlayanda Hakan Fidan və bir sıra ölkələrin nümayəndələri zalı tərk etdilər. Açıq xəbərlərdə etiraza qoşulanlar arasında Mərkəzi Asiyanın türk dövlətlərinin adları göstərilmirdi. Bu hadisə ortaq türk kimliyinin hər diplomatik məsələdə eyni davranış demək olmadığını xatırlatdı.

Bakı–Ankara münasibətlərinin yumşalmasını bu baxımdan Mərkəzi Asiya üçün də müsbət siqnal sayıram. Fikir ayrılıqlarının dialoqla aradan qaldırılması bütün tərəflərdə əməkdaşlığın gələcəyinə inamı gücləndirə bilər. Bu, türk dövlətlərinin bir-birinin müstəqil seçimlərini qəbul edərək yaxınlaşa biləcəyini göstərir.

Türkiyənin iqtisadi, siyasi və hərbi imkanları türk dünyası üçün böyük üstünlükdür. Həmin imkanlar qarşılıqlı hörmətlə birləşəndə əməkdaşlıq daha cazibədar olur. “Ağabəy” anlayışının digər dövlətlərə göstəriş vermək hüququ kimi yozulması isə etimada zərər vurar. Hər bir türk dövləti öz xalqı qarşısında məsuliyyət daşıyır və daxili məsələləri barədə qərar vermək səlahiyyətinə malikdir.

Üstəlik, suveren bərabərlik və qarşılıqlı fayda türk dövlətlərinin əməkdaşlığını təsis edən Naxçıvan Sazişində də yer alır. Deməli, bərabərhüquqluluq bu birliyin qəbul edilmiş təməlidir.

İndi həmin təməl üzərində iqtisadi əlaqələri, nəqliyyat dəhlizlərini, təhsil, texnologiya və təhlükəsizlik əməkdaşlığını dərinləşdirmək mümkündür. İnteqrasiya hər ölkənin öz marağını və gələcəyini bu əməkdaşlıqda gördüyü qədər möhkəm olacaq.

Ərdoğan–Əliyev görüşlərini məhz buna görə müsbət qiymətləndirirəm. Liderlər yaxınlaşmaq və münasibətləri qorumaq iradəsi göstərdilər. Bu iradənin qarşılıqlı hörmətə söykənən gündəlik siyasətdə davam etməsi bütün türk dünyasına fayda verər.

Qardaşlığın davamlı olması üçün qarşılıqlı hörmət gündəlik siyasi davranışda da görünməlidir. Fikir ayrılıqlarını ağıl, təmkin və bir-birinin suverenliyinə hörmətlə həll etmək hər iki ölkənin xeyrinədir…

Elbəyi Həsənli

visiontv.az