Venesiyanın yəhudi kapitalı...
10.07.2026

13-cü əsrin ilk üçdə birində Venesiyalılar, Genuyalılar və Lombardlar Avropanın əhəmiyyətli bir hissəsini borc toruna saldılar. Onlar Papanı siyasi müttəfiq kimi istifadə edərək, Müqəddəs Roma İmperatoruna qarşı çıxanı dəstəkləyirdilər. Hohenstaufenin (1268) süqutu əsasən onların mövqeyinə görə baş verdi. İtaliya bankları Qərbi Avropanı maliyyə mexanizmləri vasitəsilə əldə edirdilər. Tampliyerlər Ordeni də eyni istiqamətdə işləyirdi. Yeri gəlmişkən, Genuya bayrağının Tampliyer xaçı şəklində olması simvolikdir.

13-cü əsrin ortalarında venesiyalılar qızıl dukatını təqdim etdilər və bu dukat 1840-cı illərə qədər dövriyyədə qaldı. Avropanın ən zəngin gümüş mədənlərinə (Almaniya torpaqları, Macarıstan, Sloveniya, Balkanlar) nəzarət edən venesiyalılar Çinlə qızıl mübadilə sistemi qurdular. A. Duqlasın qeyd etdiyi kimi, Venesiya-Çin oxu ilə birləşən bu bimetallik sistem, Venesiya sayəsində vaxtaşırı gümüş qıtlığı yaşayan Avropanın real iqtisadiyyatını təmin etmək üçün venesiyalılara misli görünməmiş imkanlar yaratdı. 14-cü əsrdə Avropa iqtisadiyyatının illik artımı 3-4%, Venesiyanın illik mənfəəti isə 40% (4 milyon dukat) təşkil edirdi. 14-cü əsrin ilk üçdə birində Avropa monarxiyaları sələmçilərə güclü zərbə vurdu. Əvvəlcə Gözəl Filip Fransada Tampliyer Ordenini məğlub etdi. Tampleyerlərin bəziləri Şotlandiyaya, bəziləri Portuqaliyaya qaçdı (bu, Şotlandiya, sonra isə İngiltərə və Portuqaliya arasında gələcəkdə sıx tarixi əlaqələrin əsasını təşkil etdi).

Maliyyə baxımından Venesiyalılar və Genuyalılar İspaniyanı birgə idarə edirdilər. Alman knyazlıqları əsasən Venesiya təsiri altında idi, İsveçrə kantonları isə Genuya təsiri altında idi. Napoleonun hücumundan sonra Venesiya paytaxtının daha təhlükəsiz bir yerə köçürülməsi lazım gəldi və İsveçrə belə bir təhlükəsiz sığınacağa çevrildi. Venesiyalılar və yerli yəhudi ailələri arasında tez bir zamanda maliyyə və ailə ittifaqı yarandı. Yezuit Ordeninin yaradılması üçün fəal şəkildə çalışan Venesiya idi. Yezuit Ordeninin banisi İqnatius Loyola bu vəzifəyə ən qədim və ən nəcib Venesiya ailələrindən biri olan Kontarini tərəfindən tövsiyə edildi.

Pərviz Əliyev

visiontv.az