Kazeminin iddiasına görə, Xəzər dənizi tarix boyu müxtəlif adlarla tanınıb. O, “Kaspian”, “Vərkane”, “Hirkani” və “Təbərestan” kimi adları sadalayaraq “Xəzər” adının işlədilməsini tarixi baxımdan problemli kimi təqdim edir.

Ekspertin cəfəng yazısında “Xəzər” adının müsəlman ərəb müəllifləri tərəfindən yayıldığı və bunun tarixi baxımdan “səhv” olduğu da iddia edilir. Onun fikrincə, İranın rəsmi sənədlərində dənizin başqa tarixi adlarından istifadə olunmalıdır.

Yazının diqqətçəkən tərəflərindən biri isə müəllifin məsələyə Azərbaycan və Türkiyə ilə bağlı siyasi müstəvidən yanaşmasıdır. Kazemi “Xəzər” adının istifadəsini “Panturanizm” kimi təqdim etdiyi ideoloji proseslərlə əlaqələndirir və bunu İranın regiondakı maraqları baxımından təhlükə kimi qələmə verir.

Müəllif yazının sonunda Xəzər dənizinin adlandırılmasının İranın ərazi və hüquqi maraqları ilə əlaqəli olduğunu irəli sürüb və ölkə rəsmilərinə çağırış edərək yazıb: “Reallıq budur ki, iranlılar və region xalqları baxımından, İrana aid olmayan "Xəzər" terminindən kənara çıxmağın vaxtı gəlib çatıb və müvafiq qurumların bunu gecikdirməsi cinayətkarları tarixin və xalqın gözündə daha da utandıracaq”.

Məqalənin ümumi məzmunu belə bir sual doğurur: Əgər “Xəzər” adı yalnız tarixi baxımdan yanlış və ya təsadüfi bir ad olsaydı, onu dəyişdirmək üçün bu qədər siyasi arqumentə ehtiyac qalardımı? Görünən odur ki, müəllif üçün məsələ təkcə dənizin necə adlandırılması deyil. “Xəzər” sözünün özü onun gözündə müəyyən tarixi və siyasi yaddaşı təmsil edir və məqalənin sərt ritorikası da məhz həmin yaddaşa qarşı çıxış təsiri yaradır.

Hələ illər öncə Azərbaycanın mərhum Prezidenti Heydər Əliyev İrana rəsmi səfərlərindən birində İran prezidenti Məhəmməd Xatəminin Xəzər dənizini "Mazandaran gölü" adlandırmasına sərt və qətiyyətli reaksiya verib. O, dünya xəritəsində belə bir adın olmadığını, dənizin əzəldən Xəzər və ya beynəlxalq dildə "Kaspian" olduğunu bildirərək qarşı tərəfi yerində oturtmuşdu.

visiontv.az

visiontv.az

Bu yazımızda biraz Qazaxıstan barədə danışacağıq.

Bu qardaş ölkə tarix kontekstində öz milli kimliyini isbatlamaq və şovinist rusiyalı ekspertlərin, politoloqların, deputatların "Qazaxıstanı Lenin yaradıb" kimi cəfəng tezisini darmadağın etmək üçün Qazaxıstanın 7 cildlik tarixini nəşr etməyə hazırlaşır.

Sözügedən yeddi cilddən biri ayrıca olaraq məhz Qızıl Orda tarixinə həsr olunacaq.

Müasir Qazaxıstan dövlətinin Qızıl Ordanın varisi olduğunu bəyan etmək üçün isə bu yaxınlarda Astanada çox mötəbər bir beynəlxalq simpozium da keçirildi.

Qazaxıstanın birbaşa Qızıl Ordanın varisi elan edilməsi Kremlə meydan oxumaq idi və Tokayev bundan çəkinmədi.

Yeri gəlmişkən, həmin simpoziumun açılış hissəsində məhz Tokayev şəxsən özü Qazaxıstan dövlətini Qızıl Ordanın varisi elan etdi.

Həmçinin Lenin-Stalin cütlüyünün inşa etdiyi və "xalqlar həbsxanası" adlandırılan sovet-bolşevik rejiminin 20-ci əsrin 30-cu illərində Qazaxıstanda həyata keçirdiyi repressiyalar və süni aclıq faciələrini (qazaxlar buna "Aşarşılık" deyirlər) faktlar və sənədlər əsasında araşdıran kitablar da dərc olunur.

Lap bugünlərdə isə 20 illik fundamental tədqiqat əsəri – Qızıl Orda haqqında mötəbər bir kitab ilk dəfə qazax dilində nəşr olunub.

Söhbət fransız tarixçisi Mari Faveronun "Qızıl Orda: Çöl imperiyası dünyanı necə dəyişdirdi?" kitabının qazax dilinə tərcüməsindən gedir.

Əvvəlcə fransız və ingilis dillərində, indi isə qazax türkcəsində çap edilən tədqiqat əsərində Cuçi Ulusunun tarixi ticarət, diplomatiya və Avrasiyanın köçəri imperiyalarının siyasi quruluşu prizmasından araşdırılır.

Xanım Mari Faveronun sözlərinə görə, bu mövzu Sorbonnada təhsil aldığı müddətdə universitetdə və Fransa akademiyasında demək olar ki, heç kim tərəfindən işlənməyib.

Fransanın Qazaxıstandakı səfirliyinin dəstəyi ilə qazax dilində elmi əsərlərin nəşri proqramı çərçivəsində 1000 nüsxə tirajla nəşr olunan bu kitab fransız müəllifin Qazaxıstan tarixçiləri ilə uzun illər birgə əməkdaşlığının nəticəsidir.

Almatı və Astanadakı təqdimatlardan sonra Mari Faveronun növbəti dayanacağı Türküstan şəhəri olacaq. Çünki Türküstan şəhəri Qazaxıstanın tarixi dəyərlərinin yaşadıldığı ocaq sayılır.

Bax belə.

Qazaxıstanda tarixi məsələlərə strateji sahə kimi yanaşılır.

P.S. Azərbaycanda isə bəzi siyasətçilər, yazarlar, deputatlar Şah İsmayıl Xətaini, Babəki və digər tarixi şəxsiyyətləri gözdən salmaqla məşğuldur. Görünən budur ki, qazax, özbək və qırğızlardan öyrənəcəyimiz çox şey var.

P.P.S. Hərçənd ki, bəzi məsələlərdə (Latın əlifbasına keçid, şəhər və rayon adlarının - toponimlərin milliləşdirilməsi, sovet liderlərinin heykəllərinin sökülməsi, digər sovet simvollarının aradan qaldırılması, Kremlin imperiya siyasətinə etiraz bacarığımız və s.) biz Mərkəzi Asiyadakı qardaşlarımızdan çox-çox irəlidəyik.

Bəybala Mirzəyev

visiontv.az

Hazırda stansiyada iki yeni enerji blokunun tikintisini həyata keçirən “Rosatom” ABŞ və İsrailin İranla müharibəsinin 9 Esfənd tarixində başlamasından sonra yüzlərlə əməkdaşını İrandan çıxarmışdı.

Rusiya ilə İran arasında nüvə əməkdaşlığının bir neçə onillik tarixi var. Moskva 1990-cı illərin əvvəllərindən Buşehr Atom Elektrik Stansiyasının tikintisində və iranlı mütəxəssislərin hazırlanmasında iştirak edir.

İki ölkə arasında son illərdə uranın zənginləşdirilməsi, raket texnologiyaları, elektron müharibə və pilotsuz uçuş aparatları ilə bağlı sahələr də daxil olmaqla, akademik və texniki əməkdaşlığın genişləndiyi bildirilir.

visiontv.az

8-ci maddədə qeyd olunur: Tərəflər Ermənistanın öz sərhədləri və gömrük əməliyyatları üzərində tam suverenliyini və yurisdiksiyasını saxladığını, bütün sərhəd nəzarəti obyektlərində fiziki mövcudluğunu saxlamaq hüququna malik olduğunu qəbul edirlər. Ermənistan daxili qanunvericiliyinə və beynəlxalq müqavilələrə uyğun olaraq, aşağıdakılar üçün məsuliyyət daşıyacaq və müvafiq infrastrukturu təmin edəcək:

- təhlükəsizlik və hüquq-mühafizə orqanları;

- sərhəd nəzarəti və təhlükəsizliyi;

- gömrük və immiqrasiya nəzarəti;

- vergi və rüsumların dövlət büdcəsinə köçürülməsi;

- dövlət məlumat sistemləri;

- dövlət inzibati funksiyaları və nəzarəti”.

Bu məqamlar Ermənistanın TRİPP – Zəngəzur dəhlizi üzərində əvvəldən istədiyi “suverenlik prinsipinə” nail olduğunu göstərir.

Sual yaranır: bəs “dəhliz məntiqi” necə oldu, Naxçıvana maneəsiz keçid necə təmin ediləcək?

İki məqam sazişdə əks olunan “Ermənistan suverenlik prinsipi”nin Azərbaycanın Naxçıvana maneəsiz keçidə aid olmadığını deməyə əsas verir.

Birincisi, TRİPP Çərçivə Sazişi Ermənistan və ABŞ arasında imzalansa da, Vaşinqtonda qəbul edilmiş Birgə Bəyannamədə əks olunmuş razılaşmaların praktiki icrasını nəzərdə tutur: Birgə Bəyannamədə isə Azərbaycanın əsas hissəsi və onun Naxçıvan Muxtar Respublikası arasında maneəsiz bağlantının yaradılması qeyd olunur;

İkincisi, Çərçivə Sazişində də Birgə Bəyannaməyə istinad olunur, TRİPP-in “Azərbaycanın əsas hissəsini Naxçıvan Muxtar Respublikası ilə birləşdirərək, Transxəzər Ticarət Marşrutunda həyati əhəmiyyətli əlaqə yaradacağı” vurğulanır.

Bu baxımdan, TRİPP Çərçivə Sazişində Ermənistanın sərhəd, gömrük və digər imtiyazlarının Azərbaycanın Naxçıvanla maneəsiz bağlantı qurmasını əhatə etmədiyini, bu marşrutdan istifadə edəcək digər ölkələrə-şirkətlərə tətbiq ediləcəyini deyə bilərik. Azərbaycan maneəsiz şəkildə Naxçıvana çıxış imkanına sahib olacaq.

Bunun texniki baxımından necə olacağının təfərrüatları tam bəlli olmasa da, Çərçivə Sazişində qeyd olunan “ön ofis/arxa ofis” detalı diqqət çəkir. Sərhəd-keçid məntəqəsində ön ofis sərnişinlərlə birbaşa təmasın qurulması, arxa ofis isə məlumatların yoxlanılmasını nəzərdə tutur. Ermənistan daha öncədən bəyan edir ki, TRİPP marşrutunda daşınan yüklər və sərnişinlərlə nəzarət edəcək. Bu, rəsmi Bakının, Prezident İlham Əliyevin bəyan etdiyi kimi, “azərbaycanlıların erməni sərhədçilərlə təmas qurmaması” tələbinə uyğun gəlmir. Lakin sazişdə qeyd olunan “ön ofis/arxa ofis” detalı bunun texniki baxımdan həllinə dair müəyyən təxminlər yaradır.

Sazişdə qeyd olunur: “TİF (TRİPP İcra Çərçivəsinə dair Birgə Bəyanat (ABŞ-Ermənistan bəyanatı-red) və Birgə Bəyannamənin prinsiplərinə uyğun olaraq, TRIPP layihəsi üçün gömrük və immiqrasiya əməliyyatlarının “ön ofis/arxa ofis” metodunun tətbiqi üçün zəruri addımlar atıla bilər. Ermənistan, Ermənistan və TDC-nin (TRİPP İnkişaf Şirkəti) qarşılıqlı razılığı şərtilə, TRIPP-in Tətbiq Sahələri daxilində müvafiq sərhəd keçid məntəqələrində müştəri yönümlü xidmətlər göstərmək üçün özəl operatorlardan (“ön ofis”) istifadə etməyə razıdır”.

Bu deməyə əsas verir ki, TRİPP marşrutunda – Zəngəzur dəhlizində sərhəd keçid məntəqələrinə nəzarəti özəl operatorlar (ABŞ şirkətləri) edə, azərbaycanlıların keçidini də erməni sərhədçilər deyil, amerikalılar həyata keçirə bilər. Sazişin bu hissəsində Birgə Bəyannamənin prinsiplərinə istinad edilməsi də bunu əsaslandıran amillərdəndir.

Asif Nərimanlı

publika.az

Bu şəraitdə Pakistanın Kəraçi, Qasım və Qvadar limanları, həmçinin Türkiyənin Mersin limanı İran üçün alternativ marşrutlara çevrilib. Ancaq bu marşrutlarda həm əlavə rüsumlar, həm də sərhəd keçidlərində yaranan problemlər daşınma xərclərini artırıb.

Blokadadan əvvəl Çindən İrana bir konteynerin daşınması təxminən 3 min dollara başa gəlirdisə, hazırda bu rəqəm 12 min dollara yüksəlib.

visiontv.az

Şotlandiyanın birinci naziri Con Suinni və Şimali İrlandiyanın birinci naziri Mişel O'Nil birgə mətbuat konfransında müstəqillik referendumlarının keçirilməsi çağırışını ediblər. Uelsin birinci naziri Rin ap İorvert isə referendum məsələsinə dəstək versə də, öz ölkəsində səsvermə üçün hər hansı konkret vaxt açıqlamaqdan yayınıb.

visiontv.az

Mustafa Musəvi Şələmçə bağlı olsa da, tacirlərin yüklərini digər sərhədlərdən keçirməyə məcbur olduqlarını söyləyib; bu addım logistika və yük daşımalarının xərclərini əhəmiyyətli dərəcədə artırdı.

Qeyd edək ki, Şələmçə və Çəzabə sərhədləri İraqdan Səudiyyə Ərəbistanının Şərq-Qərb boru kəmərinə edilən dron hücumundan sonra bağlanmışdı. 

visiontv.az

Buna görə də eyni şüşədən vurulan parfüm iki insanın dərisində tamamilə başqa maddəyə çevrilmir, amma burnumuza çatan aromatik molekulların nisbəti və zamanlaması bir qədər fərqlənə bilər. Nəticədə eyni parfüm bir insanda daha şirin, digərində daha ağır, yüngül və ya davamlı təsir bağışlaya bilər.

Kağız tester isə canlı dəri deyil, onun temperaturu, sebumu və dəri lipid təbəqəsi yoxdur. Ona görə mağazada kağız üzərində bəyəndiyiniz parfümü almadan əvvəl öz dərinizdə də sınamaq daha məntiqlidir.

Neandertal

visiontv.az

Manatın iyun ayında təxminən 106 min tümənə satıldığı, son üç ay ərzində isə qiymətinin təxminən 30 faiz artdığı bildirilir.

Bazar göstəricilərinə əsasən, manatın bahalaşması son həftələrdə daha da sürətlənib. Belə ki, məzənnə iyul ayında təxminən 110 min tümən olduğu halda, hazırda 138 min tümən səviyyəsinə yüksəlib.

Azərbaycan manatının İran bazarında qiyməti tarixi yüksək səviyyələrdən birinə çatıb.

visiontv.az

Payızda isə, hətta sentyabrın isti və tam açıq günündə Günəş parlaq görünsə də, səmadakı maksimum hündürlüyü artıq tədricən azalır. Şüalar səthə daha maili düşür. Eyni enerji daha geniş sahəyə yayılır və atmosfer daxilində daha uzun məsafə qət etdiyindən onun bir hissəsi udulur və səpələnir. Günəşin parlaqlığı ilə onun səthə çatdırdığı enerji eyni şey deyil.

Bir maraqlı məqam da var: sentyabrda hava, məsələn, 30°C ola bilər və Günəş çox qızmar görünə bilər. Bu temperatur böyük ölçüdə yayın topladığı istiliyin — qızmış torpağın, şəhərlərin və xüsusən dənizlərin — hələ saxlanması ilə əlaqədardır. Amma günorta Günəşinin dərinizə birbaşa verdiyi enerji iyun–iyuldakından artıq azdır.

Bunu böyüdücü şüşə ilə təsəvvür etmək olar: işığı kiçik nöqtəyə topladıqda yandırır, eyni işığı böyük sahəyə yaydıqda isə xeyli zəifləyir. Yay və payız Günəşi arasındakı əsas fərq də buna bənzəyir.

Əslində bu hadisənin arxasında fəsillərin bütün fizikasını izah edən çox gözəl bir səbəb dayanır: Yer Günəşdən uzaqlaşdığı üçün yox, Yer oxunun təxminən 23,4° maili olması səbəbindən payız gəlir. Buna görə həm Günəş alçalır, həm də gündüzlər qısalır.Nə üçün payızda Günəş qızmar olsa belə yaydakı kimi yandırmır?

İbrahim Nəbioğlu

visiontv.az

Tehran İnqilab Məhkəməsinin 15-ci bölməsi onu "silahlı üsyana dəstək vermək"də günahlandırıb.

Nəsimə İslamzehi 2023-cü ilin sentyabr ayında həyat yoldaşı Ərsəlan Şeyxi ilə birgə həbs edilib.

Ərsəlan Şeyxi həbs edildikdən bir müddət sonra "İŞİD"ə üzvlük" ittihamına görə dar ağacından asılıb.

visiontv.az

Bu gün elektriklə işləyən dünyanın təməlində universitet diplomu olmayan həmin kitab cildləyən şagirdin kəşfləri də dayanır.

Elm bəzən insana verilən imkanlardan yox, onun imkanları necə istifadə etməsindən başlayır.

Neandertal

visiontv.az

Onun saxlanılmasının səbəbi, irəli sürülən ittihamlar və hüquqi statusu barədə hələlik əlavə məlumat açıqlanmayıb.

GünAz TV-nin məlumatına görə, vəkilin ailəsi və yaxınları onun vəziyyəti ilə bağlı əlavə məlumat gözləyir.

visiontv.az

visiontv.az

Bildirilib ki, İrandan Bəsrə şəhərinə uçan təyyarələrində qəbulu qeyri-müəyyən müddətə kimi dayandırılıb.

Bununla yanaşı İraq hökuməti İranla sərhəddəki Şələmçə və Çəzabə keçid məntəqələrinin də bağlandığını bildirib.

Bu, İraqda İrana bağlı silahlı qruplaşmaların Səudiyyə Ərəbistanına hava hücumlarından sonraya təsadüf edir.

visiontv.az

"Current Time" yazır ki, İsrail qanunvericiliyi vətəndaşlıqdan məhrumetməyə imkan verir, amma bu, çox nadir hallarda tətbiq olunur. Bu prosedur üçün daxili işlər nazirinin müraciəti, ədliyyə nazirinin razılığı və məhkəmə qərarı tələb edilir. Mədəniyyət Nazirliyi rejissorları vətəndaşlıqdan məhrum edə bilməz.

"NAZA" filmi 2023-cü il oktyabrın 7-də Fələstin qruplaşmalarının İsrailin cənubuna hücumundan sonra İsrail ordusunun Qəzza zolağında keçirdiyi əməliyyatlara həsr olunub. Filmdə hava zərbələr zamanı mülki əhali arasında ehtimal olunan itkilərin qiymətləndirilməsi prosedurundan da söz açılır. Filmin adı İsraildə hərbi kontekstdə işlədilən "nezek agavi" – yəni "yanaşı zərər" ifadəsinin abreviaturasıdır.

SAXAL hərbçilərin bu məlumatlara çıxışı olmadığını bildirib

Filmin müəllifləri İsrail ordusunun və kəşfiyyatının 24 əməkdaşından müsahibə alıblar. Onların üzləri gizlədilib, səsləri isə dəyişdirilib. Filmdə hədəflərin seçilməsi zamanı süni intellekt sistemlərindən istifadədən də bəhs olunur.

"NAZA" sentyabrın 12-də Venesiya Film Festivalında Xüsusi Münsiflər Mükafatına layiq görülüb. Ümumilikdə film beş mükafat qazanıb.

Premyeradan sonra tamaşaçılar filmin yaradıcılarını 25 dəqiqə ayaqüstə alqışlayıblar. Ekran işinin istehsalını Britaniyanın "The Guardian" nəşri maliyyələşdirdiyi üçün o, festivalda Britaniya filmi kimi təqdim olunub.

İsrail Müdafiə Ordusu (SAXAL) bundan əvvəl filmdə səslənən bir sıra iddiaları rəsmən təkzib edib. Ordu bildirib ki, bəzi anonim müsahiblər dövlət və hərbi strategiya barədə mülahizələr irəli sürürlər, lakin filmdə çəkilən həmin hərbçilərin bu məlumatlara çıxışı ola bilməzdi.

Abraham və Şor bundan əvvəl İordan çayının qərb sahilində yaşayan fələstinlilərdən bəhs edən "Başqa torpaq yoxdur" sənədli filmin ərsəyə gəlməsində iştirak ediblər. Film 2025-ci ildə "Ən yaxşı sənədli film" nominasiyasında "Oskar" mükafatına layiq görülüb.

Xatırlatma

2023-cü il oktyabrın 7-də HƏMAS-ın İsrailə hücumu nəticəsində 1200 nəfərin öldürüldüyü, 250-dən çox insanın isə girov götürüldüyü açıqlanıb. İsrailin bu hücuma cavab olaraq Qəzzaya endirdiyi zərbələr nəticəsində azı 70 min insanın həlak olduğu bildirilir.

Ötən ilin oktyabrında ABŞ prezidenti Donald Trampın vasitəçiliyi ilə Qəzzada atəşkəs əldə olunsa da, həmin vaxtdan bəri atəşkəs rejimi dəfələrlə pozulub.

visiontv.az

32 yaşlı xanımın müharibə ilə bağlı həbs edilərək ittiham olunduğu bildirilib.

Ona qarşı "fitnə yaymaq", "rəhbərliyi təhqir etmək", "milli təhlükəsizliyə zidd media və təbliğat fəaliyyəti aparmaq", "düşmən hökumətlərin xeyrinə kəşfiyyat və təhlükəsizlik fəaliyyətləri etmək" və "hərbi obyektlərin şəkillərini çəkərək xarici ölkələrdəki farsdilli mediaya göndərmək" ittihamları irəli sürülb.

Qeyd edək ki, Ərak şəhərində anadan olan Sevda İbrahimi Şəmsabadi Tehranda yaşayıb və cari ilin mart ayının 29-da həbs edilib.

visiontv.az

visiontv.az

Bir vaxtlar gəldilər, Azərbaycana və onun mədəniyyətinə qarşı sözlər dedilər. Axırda nə oldu? Özləri getdilər, amma xalq, mədəniyyət, Azərbaycan və Türk dili qaldı. Azərbaycana qarşı çıxan Firdosipurlar tarixin zibil qutusuna atıldılar".

visiontv.az

Şöhrət El-Dəniz

visiontv.az

Bəyanatda qeyd olunub ki, könüllülərdən daxil olan müraciətlərin çoxluğu səbəbindən 1000-dən çox taborun təşkili qərara alınıb. Qeydiyyatdan keçən şəxslərin sentyabrın 15-dən etibarən hərbi hazırlıq və ilkin tibbi yardım kurslarına cəlb olunacağı bildirilib.

Kampaniyanın saytında yayılan məlumatlara görə, indiyədək “Canfəda” təşəbbüsünə 31,5 milyondan çox müraciət daxil olub.

visiontv.az

Bununla belə, Rusiyanın Avropada müdaxilə alətlərini cilovlaya bilməyəcəyi təqdirdə ABŞ üçün xətalı geosiyasi qövsün yaranacağı istisna deyil.

Vaşinqton belə bir ssenaridə Rusiya və Ukraynanın qeyri-hərbi qarşıdurmaya davam edəcəklərini hesablayır.

Avrasiya çoxqütblü nizamın formalaşmasında Rusiya, ABŞ və Çin üçün kilid materikdir. Rusiya Avrasiyada özünü yenidən mövqeləndirmək üçün ABŞ-Çin rəqabətindən, Çin əleyhinə siyasətindən məharətlə istifadə etməyə cəhd göstərir. Lakin dekorasiyada Rusiya-Çin stateji tərəfdaşlığı qabardılır (həm Rusiya, həm də Çin tərəfdən).

Buna baxmayaraq Rusiya Çin mərkəzli logistika və təchizat zəncirlərindən kənarda qalaraq nəhəng koridor mənzərəsində qarışıq təsirlərlə üzləşir. Avrasiyanı bir neçə üfüqi dəhlizlə birləşdirən “Bir Kəmər, Bir Yol” Təşəbbüsü Trans-Sibir Dəmir Yolunun və Baykar Amur Magistralının şimal periferik qollarının əhəmiyyətini azaldır. Bu, Rusiya üçün strateji əhəmiyyət kəsb edən şaquli dəhlizlərin - Sibir və Uzaq Şərqi Çinə birləşdirənlərdən başqa - inkişafına kömək etmir.

ABŞ ilə Çin eyni maraqdan çıxış etməsələr də, Orta Dəhlizdə bənzər yanaşmalara sahibdirlər, ancaq Rusiyanın bu iki tərəf arasındakı mübahisə və gərginlikdən istifadə etməsi getdikcə çətinləşir.

ABŞ Rusiya və Çinin təsirini azaltmaq, geosiyasi tərəzidə ağırlığını artıraraq strateji avtonomiya təmin edən mövqeni irəlilətməyə çalışır. Rusiya Avrasiya geostrategiyasını formalaşdırmaq istəyərkən Çinin iqtisadi ekspansiyası və ABŞ-nin güc boşluqlarından istifadə edərək Cənubi Qafqaz və Mərkəzi Asiyada yüksələn rolu ilə rastlaşır.

Rusiyada Moskvanı çətin logistik situasiyalardan kənarda tutmaq üçün təkliflər verilir. Sergey Karaqonov kimi ideoloqlar, Rusiyanın iqtisadi, coğrafi və siyasi mərkəzinin Qərbdən Şərqə – Sibirə köçürülməsini nəzərdə tutan genişmiqyaslı geosiyasi və geoiqtisadi transformasiya doktrinasını irəli sürür.

Lakin bu təklif-layihənin tam gücü ilə fəaliyyət göstərməsi geodeziya, ekologiya, logistika və beynəlxalq münasibətlər sahəsində kompleks dəstəyə ehtiyacı gündəmə gətirir.vÜstəgəl, sanksiyaların gərginliyi altında olan Rusiyaya genişmiqyaslı maliyyə paketləri ilə dəstəyin verilməsi ehtimal edilmir. Başqa mühüm bir geosiyasi an var, Sibirə köklənmə Rusiyanı geosiyasi mənada Avropa qitəsindən ayırmaq riskləri ilə üzləşdirə bilər ki, bu da onun qlobal məqsədləri ilə uyğun deyil.

Belə olduğu təqdirdə, Rusiyanın ən aktual geostrateji vəzifələrindən biri Böyük Avrasiyanın logistika sisteminin qurulmasında mövcud dəhlizdən istifadə etməkdir.

Avrasiya şəbəkəsi daxilində mövcud Şimal-Cənub Nəqliyyat Koridoru və onun perspektivi vacib şaquli marşrutu təmin edən akt kimi Rusiyanın geoiqtisadi qavrayışına daxildir. Amma daha da çətini Rusiyanı ABŞ ilə yanaşı, Çinin səssiz irəliləməsinə qarşı immunitetitini zəiflətməsi prosesi nəzərdən qaçmamalıdır. Orta Dəhliz Rusiyadan yan keçməklə qalmır, eyni zamanda Azərbaycan və Gürcüstandan keçərək Çindən Avropaya uzanır.

Rusiyadan yan keçərək Qazaxıstan, Azərbaycan, Türkiyə və Gürcüstan Avropa ticarəti və təhlükəsizliyi üçün getdikcə əhəmiyyət kəsb edən Orta Dəhliz Moskvanı iqtisadi lövhələrin mərkəzinin kandarında saxlayır. Bu, Çin sərmayələrinin regionda əhəmiyyətli artımı deməkdir, eyni zamanda Ukraynadakı müharibədən sonra Pekinin regional maraqlarındakı geosiyasi müstəvini də təmsil edən bir hissədir. Bir az da uzaqda, Çin Orta Dəhlizin Qafqazdakı sektorunu bu bölgədə geosiyasi nüfuz yaratmağın bir komponenti kimi nəzərdən keçirə bilər.

Aqşin Kərimov, Siyasi təhlilçi

visiontv.az

Mirzəxani 2014-cü ildə riyaziyyat sahəsində dünyanın ən nüfuzlu mükafatlarından biri hesab olunan Fields medalını qazanan ilk qadın olub.

Onun bu uğuru adını riyaziyyat tarixində əbədi olaraq yaşadıb.

Məryəm Mirzəxaninin şəklinin İtaliyada məktəb dərsliyinin üz qabığında yer alması onun elmi irsinin və dünya miqyasında tanınmasının daha bir göstəricisi kimi qiymətləndirilir.

Mirzəxaninin adı və elmi fəaliyyəti müxtəlif ölkələrdə yeni nəsillərə təqdim olunur.

visiontv.az

Buna baxmayaraq, BRİCS üzvləri digər məsələlərdə konsesusa nail olublar. Bəyannamədə BRICS ölkələri Ümumdünya Ticarət Təşkilatının qaydalarına zidd olduğuna inandıqları birtərəfli tarif və qeyri-tarif tədbirlərinin genişləndirilməsindən narahatlıqlarını ifadə ediblər. BRİCS üzvləri malların sabit axınını təmin etmək, qlobal təchizat zəncirlərini qorumaq və fasiləsiz enerji təchizatını təmin etmək üçün birgə fəaliyyətin zəruriliyini vurğulayıblar. Üzv ölkələr həmçinin qarşılıqlı ticarətdə milli valyutaların istifadəsinin genişləndirilməsi üzərində işləməyə davam etmək niyyətlərini bəyan ediblər.

Bəyannamədə beynəlxalq təhlükəsizliyə həsr olunan bəndlər də yer alıb. BRİCS üzvləri münaqişələrə səbəb olan problemlərin aradan qaldırılmasını müdafiə ediblər. Bundan başqa bəyannamədə nüvə təhdidlərilə bağlı risklərlə bağlı narahatlıqlarını bildiriblər. Bu bənd əslində Rusiyaya aid olmalıdır. Çünki Ukraynaya qarşı müharibə dönəmində müxtəlif ölkələri nüvə silahıyla təhdid edən açıqlamaları məhz rusiyalı rəsmilər səsləndirirlər.

BRİCS üzvləri Yaxın Şərqdəki gərginliyin aradan qaldırılması məsələsində fikir birliyinə varıblar. Üzv dövlətlər bəyannamədə Yaxın Şərqdə uzunmüddətli sülh, sabitlik və təhlükəsizliyin təmin edilməsi üçün dialoq və diplomatiya yolu ilə səyləri dəstəklədiklərini vurğulayıblar. Bu mənada BRİCS üzvləri İsrail-Fələstin qarşıdurmasının BMT bəyannamələri əsasında "iki dövlət üçün iki xalq" prinsipi ilə həllində tərəfdar olduqlarını bildiriblər. Bəyannamədə İsrailin siyasətinin qəbul olunmadığına dair bir neçə bənd var. Bu bəndlərin birində üzvlər Qüdsün hüquqi və tarixi statusunu dəyişdirməyə yönəlmiş hər hansı birtərəfli tədbirləri rədd etdiklərini vurğulayıblar. İsrailin Qəzza zolağında humanitar yardımın təmin edilməsi ilə bağlı hüquqi öhdəliyi xatırladılıb. Bəyannamənnin Suriya ilə bağlı hissəsində də İsrailə işarə edilib: “Biz işğalçı qüvvələrin Suriyadan çıxarılması zərurətini bir daha təsdiqləyirik”. İsrailin hərbi qüvvələri Suriyanın cənubundakı əraziləri işğal edib və həmin əraziləri tərk etmək planları yoxdur. BRİCS üzvləri yekun bəyannamədə uzaq Kubanı da umutmayıblar. BRICS liderləri ABŞ-ın adını çəkmədən bu dövlətin Kubaya qarşı birtərəfli embarqonun sərtləşdirilməsi və bunun ölkə iqtisadiyyatına, enerji təchizatına və humanitar vəziyyətə mənfi təsiri ilə bağlı dərin narahatlıqlarını bildiriblər.

Yeni Dehlidə BRİCS + sammiti də keçirilib. Bu sammit Hİndistan üçün xüsusi əhəmiyyət kəsb edib. Çünki, Yeni Dehli BRİCS-in genişlənməsinin və bununla Qlobal Cənub prinsipinin real mexanizmə çevrilməsinin tərəfdarıdır. Qlobal Cənub konsepsiyası Hindistanı Yaxın Şərq, Afrika, Asiya dövlətləriylə daha sistemli şəkildə əlaqələndirir. Hindistan BRICS-in beynəlxalq düzəni əvəz etməsini istəmir. O, BRICS-in mövcud düzən daxilində Hindistanın danışıqlar gücünü artırmasını hədəfləyir.

Buna baxmayaraq, Yeni Dehlidə keçirilən sammit də göstərdi ki, BRİCS üzvləri arasında mövcud fikir ayrılıqları ortadan qaldırılmayıb. BRİCS-in daha güclü olması üçün Rusiya-Ukrayna müharibəsi, o cümlədən İran ətrafındakı gərginlik və SEPAH qüvvələrinin Körfəz ölkələrinin ərazilərinə zərbələri dayandırılmalıdır.

Elxan Şahinoğlu

visiontv.az

Bu açıqlama İranda yay aylarında genişmiqyaslı elektrik kəsintilərinin insanların gündəlik həyatına və iqtisadi fəaliyyətə ciddi təsir göstərdiyi bir vaxtda verilib.

Bəzi bölgələrdə elektrik kəsintilərinin hələ də davam etdiyi bildirilir. Nazirlik rəsmisinin açıqlaması isə qış aylarında vəziyyətin daha da ağırlaşa biləcəyi ilə bağlı narahatlıqları artırıb.

İran enerji sistemində qaz təminatı və elektrik istehsalı ilə bağlı problemlər davam edir.

visiontv.az

Bir. Özünütəminat. 2021-2026-ci il üçün Dövlət proqramı çərçivəsində buğda, kartof, şəkər çuğunduru üzrə özünütəminatı 85%-ə çatdırmaq. Qarabağda və digər rayonlarda “ağıllı kənd” və “ağıllı əkinçilik” pilotları məhz bunun üçün yaradılır.

İki. Strateji ehtiyat. Bura Dövlət Taxıl Fondu, ərzaq ehtiyatları və sair daxildir. Məqsəd fövqəladə halda 6 aylıq qida ehtiyatı əldə etmək.

Üç. Qida diplomatiyası. Azərbaycan artıq özü kənd təsərüfatı malları nar, fındıq, şərab, çay ixrac edir. Yəni asılı istehlakçıdan marka sahibi ölkəyə keçir. Bu istiqamətdə ən böyük risk isə “qida koloniyası” olmaqdır. Əgər sən yalnız xarici brendlərin fast-foodunu yeyir, xarici toxum və gübrədən asılı qalırsansa, deməli sənin mətbəxin başqasının əlindədir. Ona görə milli mətbəxin qorunması Azərbaycan dövləti üçün prioritetdir.

Dörd. Turizm təhlükəsizliyi. Turizm ya pul gətirir, ya da kimliyini aparır.

Bu istiqamətdə məncə 2 risk var.

Birncisai Monokultur turizmdir. Yalnız “neft və bulvar” imici. Bu, ölkəni 1 şəhərə, 1 fəslə bağlayır.

İkincisi mədəni appropriasiyadır. Yəni sənin mədəniyyətini başqasının “ekzotik paketi” kimi satmaları.

Buna görə Azərbaycan son illər turizmi “təhlükəsizlik alətinə” çevirir. İlk növbədə coğrafiyanın diversifikasiyasını həyata keçirdi. Şuşa mədəni turizm. Qəbələ, Şahdağ - qış turizmi. Naxçıvan, Lənkəran - ekoturizm. Qarabağ - “qələbə və bərpa” turizmi və sair. O cümlədən nəzarətli açıq qapı siyasəti həyata keçirildi. Vizanın liberallaşması və “ASAN Viza” sisteminin tətbiqi. Paralel olaraq tarixi abidələrin, milli geyimlərin, musiqinin qeydiyyatı və UNESCO-ya təqdim edilməsi. Yəni gəl, amma bizim qaydamızla hərəkət edəcən.

Və nəhayət Mədəniyyət təhlükəsizliyi. Bu, ən vacib və ən görünməz cəbhədir. Hücum necə olur? Məslən Ad oğurluğu. “Dolma bizimdir”, “xalça bizimdir”, “muğam bizimdir” kampaniyaları. Yaddaşın silinməsi. 30 il ərzində işğal altında olan məscidlərin, qəbirlərin dağıdılması məhz kimliyi silmək üçün idi. Rəqəmsal işğal. TikTok-da, Netflix-də Azərbaycanı “Rusiyanın bölgəsi” kimi təqdim etmək və sair. Azərbaycan bu istiqamətdə də “müdafiə”dən “hücuma” keçdi. UNESCO-da Xarı bülbül, yallı, kəlağayı, Novruz və sair olmaqla 25 nominasiya üzrə qeydiyyatdan keçdi. Şuşada Vaqif Poeziya Günləri, Xarıbülbül Festivalı, Cıdır Düzündə konsertlər keçirməklə dağılmış mədəniyyəti dirçəltmək, həm də baxın, biz varıq və yaşayırıq deməkdir.

Nəticə olaraq deyim ki, Qida, Turizm, Mədəniyyət bir yerdə kəsişəndə “təcrübə” yaranır.

Məsələn turist Kəlbəcərə gəlir, orada “ağıllı kənd”in balını, pendirini yeyir, axşam Şuşada muğam dinləyir və sosial mediada paylaşır. Bu 3 addımda baş verir. İqtisadi təhlükəsizlik, yerli fermer pul qazanır, İnformasiya təhlükəsizliyi, dünya Qarabağın Azərbaycan olduğunu görür, mədəni təhlükəsizlik, milli mətbəx və musiqi dəyər qazanır.

Əgər bu zəncir qırılsa, təhlükə də üçqat olur. Bu istiqamətdə müasir təhlükəsizlik sistemi deyir ki, boşqabını, mahnını, qonağını qoru. Azərbaycan bu gün 3 cəbhədə eyni anda vuruşur. Boşqabda asılılığı azaltmaq və brend yaratmaq. Oteldə turist axınını və imici idarə etmək. Səhnədə, yaddaşı qorumaq, onu dünyaya satmaq. 2020-ci ildə torpaq azad olundu. 2026-ci ildə isə sual budur, azad olunmuş torpaqda hansı çörək bişəcək, hansı mahnı oxunacaq, hansı qonaq gələcək?

Şöhrət El-Dəniz

visiontv.az

Məlumata görə, o, Qərbi Azərbaycan əyalətinin valisi Rza Rəhmaninin müavini Xızr Kak Dərvişinin qardaşıdır.

Kürd tayfalarından birinin ağsaqqallarından olan şəxsin hökumətə yaxınlığı ilə tanındığı bildirilib.

Qeyd edək ki, bu, bir həftə ərzində bu qəbildən olan ikinci hadisədir. Bir neçə gün əvvəl isə kürd əsilli din xadimi Molla Məhəmməd Nezhəti də güllələnərək qətlə yetirilib.

Onun kürd silahlı qruplaşmalarının üzvləri tərəfindən öldürüldüyü bildirilib.

visiontv.az

"Kaos GL"in iddiasına görə, axtarışlara assosiasiyanın saytında və sosial şəbəkələrdə yayımlanan, prokurorluğun ədəbsiz saydığı paylaşımlar səbəb olub. LGBT təşkilatlarına və ayrı-ayrı fəallara məxsus bir neçə sayt və sosial şəbəkə səhifəsi sentyabrın 12-də bloklanıb. Yalnız fəalların səhifələrinə deyil, Boğaziçi Universitetinin LGBT Araşdırmaları Klubu, Cinsi Təhsil, Araşdırma və Tibb Assosiasiyası (CETAD) kimi elmi təşkilatların saytlarına da giriş məhdudlaşdırılıb.

Polis əməliyyatı hökumətin "Ailəm təhlükəsizdir" təşəbbüsü çərçivəsində keçirilir. Məqsədin doğum səviyyəsinin azalması ilə mübarizə aparmaq, uşaqları mənfi təsirlərdən qorumaq olduğu bildirilir. Türkiyənin ədliyyə naziri Ərkin Gülək bildirib ki, prokurorluq ölkənin 15 vilayətində araşdırma aparır.

visiontv.az

Qrossinin sözlərinə görə, fevralın sonunda İrana qarşı hücumların yenidən başlamasından sonra BAEA öz müfəttişlərini ölkədən çıxarıb. Bu vəziyyət Tehranın nüvə proqramına beynəlxalq nəzarətin daha da zəifləməsinə səbəb olub.

Qrossi bildirib ki, BAEA həmçinin bir ildən artıqdır İranın daha əvvəl bəyan etdiyi aşağı və yüksək zənginləşdirilmiş uran ehtiyatları barədə məlumatların davamlılığını təmin edə bilmir. Buraya 2025-ci ilin iyununda hücumlara məruz qalan nüvə obyektlərində saxlanılan 60 faizə qədər zənginləşdirilmiş uran da daxildir.

O, İranın nüvə proqramı ilə bağlı diplomatiya və danışıqlara qayıdışın zəruri olduğunu vurğulayıb və BAEA-nin bu səylərə dəstək verməyə hazır olduğunu bildirib.

visiontv.az

Fərqli internet ehtiyaclarına uyğun olaraq, abunəçilər 20 GB, 50 GB və 100 GB həcmində üç əsas paket arasından seçim edə bilərlər. Abunəçilərə seçdikləri paketin ilk abunə haqqı hədiyyə edilir.

İnternet həcmini artırmaq istəyən abunəçilər üçün əlavə paketlər də mövcuddur. Əsas paket aktiv olduğu müddətdə abunəçilər 5 GB, 10 GB və 15 GB həcmində əlavə internet paketlərindən yararlana bilərlər.

Wi-Fi modemini əldə edən hər bir abunəçiyə modemlə birlikdə SIM kart da təqdim olunur. SIM kartın qiyməti modemə daxildir və bunun üçün əlavə ödəniş tələb olunmur. Abunəçi SIM kartı modemə yerləşdirdikdən sonra internet paketini “Bakcell” tətbiqi vasitəsilə aktivləşdirə bilər.

“Bakcell”in yeni Wi-Fi internet paketləri və təklifin şərtləri haqqında ətraflı məlumatı şirkətin rəsmi saytı, Müştəri Xidmətləri Mərkəzləri və dilerlərdən əldə etmək mümkündür.

“Bakcell” haqqında

Bakcell Azərbaycanın ilk və ən böyük özəl telekommunikasiya şirkətidir. Hazırda şirkət üç milyondan çox müştərini yüksəkkeyfiyyətli və sürətli telekommunikasiya xidmətləri ilə təmin edir. Ölkə iqtisadiyyatının qeyri-neft sektorunun ən böyük investorlarından biri olan “Bakcell” süni intellekt əsaslı innovativ həllərlə Azərbaycanın dayanıqlı inkişafına töhfə verir.

“Bakcell” müxtəlif ölkələrdə və sahələrdə fəaliyyət göstərən “NEQSOL Holding” beynəlxalq şirkətlər qrupunun tərkibində olan “Azerconnect Group”a daxildir.

Əvvəla ondan başlayaq ki, Azərbaycanın oyanış və dirçəliş dövründə - XV əsrdə yaşamış Seyyid Yəhya Bakuvi təkcə dinə deyil, həm də paralel olaraq elmə böyük əhəmiyyət verib. O, ömrünü KAMİL İNSAN`lar yetişdirmək idealına həsr edib.

Kamil İnsan məsələsi onu ən çox düşündürən məsələlərdən biri idi.

Bu mənada, Seyyid Yəhya Bakuvi həqiqətən də yalnız bir sufi şeyxi deyil, həm də elmə, tərbiyəyə, irşada və insan kamilliyinə xidmət etmiş böyük bir mütəfəkkirdir. Onun irsinin müzakirəsi İslamın yalnız zahiri ibadət formaları ilə məhdudlaşmadığını, əksinə, mərifət, əxlaq, elm və insan yetişdirmə missiyası daşıdığını göstərir. Bu, xüsusən bugünkü dini mühit üçün son dərəcə vacibdir.

Ona görə də tam 40 il ərzində elm, irşad və təhsil fəaliyyəti ilə məşğul olan, minlərlə üləma, alim, sufi yetişdirən və eləcə də türk, ərəb, fars dillərində müxtəlif İslam məsələlərinə dair çoxsaylı əsərlər yazan ustad Bakuvinin irsini sadəcə bir tarixi şəxsiyyətin bioqrafiyası kimi dəyərləndirmək yetərli olmaz.

Bakuvi həm də maarifçi olub, mübarizə adamı olub, öz dövründə İslamın mahiyyətindən uzaqlaşan cahil və xurafatçılarla, ibadəti yalnız forma və göstərişə çevirən yanlış cərəyanlarla mübarizə aparıb, İslamın hədəflədiyi həyat nizamının düzgün təbliği üçün əmək sərf edib.

Bu faktlar göstərir ki, Bakuvi irsi sadəcə bioqrafik maraq predmeti deyil, bütöv bir mənəvi-intellektual modeldir. O, yalnız bir sufı lideri deyil, bir intellektual məktəb idi.

Bəli, o, bir İslam intellektualı idi - Azərbaycanın yetişdirdiyi İslam intellektualı.

Düşündürücüdür ki, bizim hazırkı dövrümüzdə də İslam dünyası Bakuvini narahat edən bənzər problemlərlə, təhlükələrlə və çağırışlarla üzləşməkdədir.

Dinimizə qarşı həm daxildən, həm də xaricdən savaş aparan, İslamı gözdən salmağa, toplumu dinsizləşdirməyə çalışan, xurafatı yayan, məzhəbçiliyi qızışdıran qüvvələr yorulmadan iş aparır. Cəhalət və islamofobiya baş alıb gedir. Dini məsələlərin yanlış izahı, yanlış anlayışı inanc və etiqadın indiki və gələcək nəsillər üçün təhlükə mənbəyinə çevrilməsinə səbəb olur. Bu, təkcə Azərbaycanda deyil, bütün müsəlman ölkələrində müşahidə olunur.

Və ən əsası isə, dövrümüzdə smart-texnologiyalar və süni intellekt orijinal mənbələrə və dəqiq-düzgün informasiyaya çıxışı asanlaşdırsa da, lakin bir çox insanlar biliksizlik və ərincəklik üzündən islami həqiqətləri ilkin mənbədən öyrənmək əvəzinə, ya dindən uzaqlaşmağa qərar verir, yadaki zərərli təriqətlərə, sektalara qoşulmaq yolunu tutur. Başqa sözlə desək, açıq zehinlilik və müdriklik dövrümüzdə ən çatışmayan və itirilən, defisitləşən dəyərlərdən birinə çevrilib.

Üstəgəl, mərhum Heydər Camalın vurğuladığı kimi bu gün İslam cahillərin və xurafatçıların əlindən əziyyət çəkdiyi kimi, həm də elitalarla münaqişə vəziyyətindədir. Söhbət qlobal elitalardan gedir. Dünyanın bəzi hakim elitaları İslama qarşıdırlar.

Eyni zamanda, İslam ölkələri geosiyasi çağırışlarla, regional qarşıdurmalarla üz-üzədir. Səudiyyə Ərəbistanı ilə Yəmən husilərinin gün-gündən daha da dramatikləşən toqquşması da buna əyani misaldır.

Husilər də, səudiyyəlilər də ikisi də çox tərs toplumdur. Onlar bir-birinin qarşısından geri çəkilməyəcəklər. Hətta bugünlərdə yaradılmış "Məkkə İttifaqı" da bu problemi çözmək, husiləri dayandırmaq iqtidarında deyil. Türkiyə və Pakistanın Səudiyyə Ərəbistanına təklif edə biləcəyi real çözüm resepti yoxdur.

Bəs, bu halda səudiyyəliləri və husiləri nə gözləyir? Onların növbəti addımları nədən ibarət olacaq? (bu mövzuya növbəti yazılarda qayıdarıq).

P.S. Seyyid Yəhya Bakuvi kimi elm və irfan əhli olan müdrik şəxsiyyətlər isə bütün müsəlmanları sülhə çağırırdılar. İslam irsinin yeni nəsillərə düzgün ötürülməsi onların tarix və sivilizasiya ilə bağlarını gücləndirə və gələcəyi müharibə və məzhəbçilik yönündə deyil, mərifət, hikmət və əxlaq üzərində qurmağa kömək edə bilər.

P.P.S. Türk dünyasında və müsəlman aləmində mənəvi birlik və ortaq yaddaşın qorunması və gücləndirilməsi baxımından, Seyyid Yəhya Bakuvi kimi şəxsiyyətlər Türk-İslam sivilizasiyasının ortaq dəyərlərini təcəssüm etdirir.

(ardı var)

Bəybala Mirzəyev

visiontv.az

Həbs olunanlardan 36 Starlink peyk avadanlığının aşkarlanaraq götürüldüyü bildirilib.

Məhbusların kimliyi, harada saxlanıldıqları və ittihamları barədə açıqlama verilməyib.

visiontv.az

Sonradan bu iş üzrə Baş Prokurorluğun Beynəlxalq Əməkdaşlıq Departamentinin rəhbər müavini Sergiy Kropiva və Elizaveta İvaxnenko həbs ediliblər.

Kravçenkonun iddiaları

Kravçenko iddia edir ki, "Karfagen" əməliyyatının məqsədi NABU və SAP rəhbərliyi, eləcə də əməkdaşları ilə bağlı materialları ələ keçirmək olub və həmin sənədlərin bir hissəsi sonucda "oğurlanıb".

"Əsassız danışmamaq üçün toplanmış sübutlar əsasında NABU-nun direktoru Krivonosu rəsmən şübhəli şəxs elan edən sənədə qol çəkdim. Mən onu qanunsuz gəlir əldə etmək məqsədilə rəsmi sənədləri saxtalaşdırmaqda və saxta övladlığa götürmədə şübhəli bilirəm", – "Hromadske" Kravçenkonun bu sözlərini sitat gətirir.

Onun sözlərinə görə, iş üzrə ikinci şübhəli şəxs SAP rəhbəri Oleksandr Klimenkonun yaxınıdır.

Kravçenko həmçinin Ukrayna Ali Antikorrupsiya Məhkəməsinin rəhbərinə təsir göstərildiyini, ona qanunsuz qazanc təklif olunduğunu və səfərbərlikdən yayınmaqda köməklik göstərildiyini vurğulayıb.

Kravçenkonun iddiasına görə, indiyədək tədbir görməyib, çünki prezident Volodimir Zelenski, həmçinin NABU və SAP ona "mane olub. O bildirib ki, həmin qurumlar rəsmi ittiham irəli sürməmək qarşılığında ona toxunulmazlıq təklif ediblər.

NABU və SAP-ın bəyanatı

NABU və SAP isə bu açıqlamaları müstəqil antikorrupsiya orqanlarına qarşı sistemli hücumların davamı kimi qiymətləndirib.

"Bu hücum bu gün başlamayıb. Hələ ötən ilin yayında onun fəal mərhələsinə start verilib. Həmin vaxt əsas hədəflərdən biri NABU və SAP-ı Baş Prokurorluğa tabe etdirmək cəhdi idi", – bəyanatda vurğulanır.

Büro Krivonosa heç hansı bir şübhə bildirişinin rəsmən təqdim edilmədiyini açıqlayıb.

Zelenski isə bildirib ki, "bu baş prokurorun yalnız bir çıxış yolu var – vəzifəsindən uzaqlaşdırılmaq": "Ona məhz bunu dedim. Ukrayna bunun bütün səbəblərini gördü. Əgər o, bunu siyasi təzyiq hesab edirsə, qoy elə də desin. Deputatlardan onun dərhal vəzifədən uzaqlaşdırılmasını dəstəkləmələrini xahiş edirəm".

"Ukrainska pravda" hüquq-mühafizə orqanlarındakı mənbələrinə istinadla Kravçenkonun sentyabrın 14-nə keçən gecə xidməti avtomobillə ölkədən çıxdığını bildirib.

Sonradan Kravçenko ölkəni tərk etdiyini özü də təsdiqləyib. O, xaricə ezamiyyətə getdiyini və səfər çərçivəsində bir sıra rəsmi görüşlərinin planlaşdırıldığını deyib.

Kravçenko bildirib ki, beynəlxalq tərəfdaşları antikorrupsiya orqanları sistemindəki real vəziyyət, "bu qurumların nəzarətsiz şəkildə hakimiyyəti öz əllərinə almaq cəhdləri, eləcə də bunun Ukraynanın dövlət suverenliyi, qanunun aliliyi və demokratik institutları üçün yaratdığı risklər" barədə məlumatlandırmaq niyyətindədir.

visiontv.az

Onların hamısının narkotik maddələrin alverində günahlandırıldığı bildirilib.

Bununlada cari ildə İranda edam edilənlərin sayı 900-ü keçib. Onlardan 56-ı siyasi və təhlükəsizlik ittihamlarına görə dar ağacından asılıblar.

visiontv.az

"Anthropic" bəzi İran dövlət institutlarının süni intellekt modellərindən ölkə daxili və xaricindəki ictimai rəyin formalaşdırılması üçün istifadə etdiyini açıqlayıb. Bu institutlar sırasında İran Mədəniyyət Nazirliyinin tabeliyində olan İslam Mədəniyyət və Kommunikasiya Təşkilatı da daxil olmaqla bir müəssisələr, İslam Təbliğat Ofisi və digərləri yer alıb. Şirkət bu institutları koqnitiv müharibə kampaniyası aparmaqda və SEPAH-ın narrativlərinin reklamında ittiham edib:

"Bu modeldən (Claude) istifadə etmələri onları mürəkkəb təşkilatı çərçivələr və mülklər yaratmağa imkan verib ki, əks halda bunu etmək üçün onlardan tam tərkibli heyət tələb olunurdu”.

"Anthropic" İranın Mədəniyyət və Kommunikasiyalar Təşkilatının “Claude”dan mərhum ali dini lider Ayətullah Əli Xameneinin dəfn mərasimi üçün təşkilati planlamanın tamamlanması üçün istifadə etdiyini də bildirib.

Şirkət təkcə İran hakimiyyətinin yox, ona müxalif olan və sürgündə olan “Mujahedin e Xalq” (Xalq Mücahidləri Təşkilatı) təşkilatının öz modeli vasitəsilə nüfuz yaratmaq əməliyyatları aparmasını dayandırdığını bildirib. İran bu təşkilatı terror təşkilatı kimi qəbul edir.

Hesabatda deyilir ki, təşkilat bir neçə nəfərə giriş icazəsinin verildiyi Sİ (Aİ) agentindən istifadə edərək real olmayan şəxslər yaradıblar və bundan İran daxilində təsir üçün istifadə ediblər:

“Əməliyyat İran daxilindəki şəxslər haqqında ətraflı profillər yaratmaq məqsədilə 500-dən çox sosial media kanalından məlumatları uğurla toplayıb”.

Şirkət həmçinin İranın “Claude” vasitəsilə müşahidə əməliyyatlar aparmasını da dayandırdığını deyib. Hesabatda təqdim edilən məqamların birində İranın “Claude”dan yüz minlərlə sosial media paylaşımını analiz etmək üçün istifadə etdiyini və bunların içindən 39-müxalif hesabın monitoriq aparmaq üçün seçildiyi bildirilib.

visiontv.az

Məlumata görə, impiçment təklifi və tələbini 47 parlament üzvü imzalayıb.

Onlar impiçmentə səbəb kimi qiymətlərin kəskin şəkildə artması, məzənnənin artması, milli valyutanın devalvasiyası və xalqın məişət problemlərinin çoxalması kimi amilləri göstəriblər.

Narazı millət vəkilləri nazirin fəaliyyətini "icraçıdan daha çox nəzəri" adlandırıb və onun inflyasiya və iqtisadi vəziyyətə görə cavabdehlik daşımasını tələb edib.

visiontv.az

Xəbərdə deyilir ki, ABŞ rəsmiləri Tehrana peyk görüntülərini ötürən Çin qurumlarının adlarını açıqlamaqdan imtina ediblər. Bununla belə, rəsmi şəxslər bu prosesdə Çin hökumətinin birbaşa iştirakının olduğunu iddia etməyiblər.

Sentyabrın 13-də jurnalistlər Trampdan soruşublar ki, Çin prezidenti Si Cinpinlə qarşıdakı görüşündə bu məsələni qaldıracaqmı. O, suala birbaşa cavab verməyib. Ancaq Tramp ABŞ-nin də Çin kimi kəşfiyyat fəaliyyəti apardığını bildirib.

"Onlar, əsasən, bizim etdiyimizi edirlər. Çinin bizi izləməsi barədə onu deyə bilərəm ki, haqlısınız, biz də onları güdürük", –Tramp prezident təyyarəsində jurnalistlərə bildirib.

Tramp və Cinpinin sentyabrın 24-də ABŞ-də görüşəcəyi gözlənilir. Pekin görüşün tarixini və yerini hələ təsdiqləməyib.

visiontv.az

Mənbənin sözlərinə görə, 50 yaşlı azərbaycanlı ana 23 avqust 2026-cı ildə saxlanılıb və bir həftə Tufarqanda həbsdə saxlanıldıqdan sonra Təbrizə köçürülüb. Bundan sonra onun vəziyyəti və harada saxlanıldığı barədə hər hansı məlumat açıqlanmayıb.

Məlumatlı mənbə həmçinin bildirib ki, Gözəl Nəcəfinin xəstəliyi var və müalicə və tibbi nəzarətə ehtiyac duyur. Bu vəziyyət onun səhhəti ilə bağlı narahatlıqları daha da artırıb.

visiontv.az

Polşanın baş naziri xəbərdarlıq edib ki, qarşıdakı həftələr və aylar Moskvanın "çox intensiv fəaliyyət" dövrünə çevrilə bilər. Onun sözlərinə görə, eskalasiyanın Polşa ərazisinə də təsir göstərəcəyi istisna oluna bilməz. Bu halda Varşava və onun NATO üzrə müttəfiqləri birgə cavab verməyə hazır olmalıdırlar.

Tusk onu da deyib ki, qarşıdakı aylarda sərhəd-keçid məntəqələrində xüsusi rejim tələb ediləcək.

Rusiyanın 13 sentyabr hücumu nəticəsində Kiyevdən Polşaya gedən qatar dayandırılıb, sərnişinlərin bir hissəsi təxliyə olunub.

"Der Spiegel" jurnalının yazdığına görə, qatarda Almaniya kansleri Fridrix Mertsin müşaviri Günter Zautter, Böyük Britaniyanın keçmiş baş naziri Boris Conson, digər Avropa ölkələrinin təhlükəsizlik məsələləri üzrə müşavirləri olublar. Onların arasında xəsarət alan olmayıb.

visiontv.az

Azərbaycanlı fəal sağ ayağının oynaq nahiyəsində şiddətli ağrı və iltihabdan əziyyət çəkir. Onun çarpaz bağ əməliyyatına və meniskin bərpasına ehtiyacı olduğu bildirilir.

Siyamək Mirzayi, Əsgər Əkbərzadə və Əli Vasiqi adlı üç azərbaycanlı fəal iyunun 28-də (77 gün öncə) Xiyav (Mişkinşəhr) və Ərdəbil şəhərlərində saxlanılıb.

Fəalların mobil telefon, noutbuk, ev və iş yerindəki kompüterləri, həmçinin həyat yoldaşlarının mobil telefonları təhlükəsizlik qüvvələri tərəfindən müsadirə edilib. Onlar zor tətbiq edilərək Ərdəbil Kəşfiyyat İdarəsinin təcridxanasına aparılıblar.

Onlara Ərdəbil Ümumi və İnqilab Prokurorluğunun 10-cu istintaq şöbəsinin müstəntiqi Həsən Kərimi tərəfindən “qanunsuz qrupa üzvlük”, “İslam Respublikası əleyhinə təbliğat” və “media fəaliyyəti” ittihamları elan edilib.

visiontv.az

Belə ki, "NAZA" sənədli filmindəki faktlar İsrail ordusundan (ÇAXAL) və kəşfiyyat xidmətlərindən olan 24 anonim şəxsin ifadəsinə əsaslanır. Onlar əvvəllər səssiz, gizli saxlanılan faktları bu filmdə ortaya qoyurlar. Qəzzada kütləvi qırğınlar üçün müşahidə sistemlərindən və süni intellektdən istifadə edilməsi də burada etiraf olunur.

Rejissor Yuval Abraham festivaldakı çıxışında filmdə göstərilənlərin "qəza" və ya "səhv" olmadığını, bunun "çox sistemli bir proses" olduğunu bildirdi.

Film festivalın ən yüksək mükafatı olan "Qızıl Aslan" mükafatına namizəd göstərilib.

Göründüyü kimi, hətta bir saatlıq, saatyarımlıq kiçik bir sənədli film də tarixin axarına ciddi təsir göstərə bilir.

Bəybala Mirzəyev

visiontv.az

"Bu gün İranla konsensus razılaşmasına ümid etmək birmənalı olaraq ən yaxşı fikir deyil", - o qeyd edib.

Rayt bildirib ki, neft bazarları hələlik onun hesablamalarına görə regiondan gündəlik təxminən 10 milyon barel neft tədarükünü təmin edən dolama marşrutlara arxalanmalıdır.

"Dünya neft bazarları hazırda istədiyimizdən daha çox məhduddur, lakin onlar həddindən artıq daralmayıb", - ABŞ Energetika Nazirliyinin rəhbəri bildirib.

visiontv.az

Mükafatın şərtlərinə görə, Azərbaycan Prezidentinə 500 min ABŞ dolları məbləğində vəsait verilir. Prezident İlham Əliyev bu məbləğin tam olaraq Qarabağ Dirçəliş Fonduna köçürülməsi ilə bağlı qərar qəbul edib.

visiontv.az

"Rusiyanın Ukrayna-Polşa sərhədində, Yaqodina barbar zərbələr təkcə dövlət sərhədlərimizə hücumların davamı deyil. Bu, Putinin birbaşa Avropa İttifaqı və NATO-nun qapısını döyən terrorudur", – Ukraynanın xarici işlər naziri Andriy Sıbiqa sentyabrın 13-də X sosial şəbəkəsində yazıb.

O, Avropa liderlərini Rusiyaya qarşı sanksiyaları "bütün ağırlığı ilə" işə salmağa çağırıb.

Bu ayın əvvəlində Almaniya Leypsiq hava limanında partlayıcı maddələrlə yüklənmiş dronlar aşkarlayıb, bu hadisə uçuşların dayanmasına səbəb olub. Berlin insidentə görə Moskvanın məsuliyyət daşığını bildirib. Avropa Komissiyasının prezidenti Ursula fon der Lyayen onda demişdi ki, "avropalılar acı bir həqiqətlə üzləşiblər: bu, yeni reallıqdır".

"Məhz bu zərbələrin Avropaya daha çox yayılmasının qarşısını almaq üçün ukraynalı kişilər və qadınlar hər gün döyüşür, həyatlarını qurban verirlər", – Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenski sentyabrın 13-də Telegram-da yazıb.

"Rusiya terroru çoxları üçün ortaq təhlükədir, lakin onu məhz burada – Ukraynada məğlub etmək olar və lazımdır", – o əlavə edib.

Zelenskinin sözlərinə görə, ötən həftə ərzində Ukraynadakı hədəflərə ümumilikdə 2 min 100 dron, 1 min 700 idarəolunan aviasiya bombası və 73 raket buraxılıb.

Ötən gün Ukraynanın bir sıra qərb regionlarına da hücumlar olub.

Rusiya Müdafiə Nazirliyi “hərbi yüklərin çatdırıldığı və bölüşdürüldüyü logistika mərkəzlərini, onların fəaliyyətini təmin edən enerji obyektlərini” hədəfə aldığını iddia edib. Nazirlik Ukraynanın qərbindəki dəmir yolu infrastrukturuna da zərbələr endirildiyini bildirib.

Rusiya genişmiqyaslı işğal zamanı mülki əraziləri hədəfə aldığını inkar edir, ancaq zərbələrin minlərlə insanın ölümünə səbəb olduğuna dair çoxsaylı sübutlar var.

visiontv.az

Prezident İlham Əliyev salamlara görə minnətdarlığını bildirdi, onun da salamlarını Şeyx Məhəmməd bin Zayed Al Nəhyana çatdırmağı xahiş etdi.

Söhbət zamanı ölkələrimiz arasında strateji tərəfdaşlıq əlaqələrinin uğurla inkişaf etdiyi bildirildi, ikitərəfli əməkdaşlığın müxtəlif istiqamətlərdə genişlənməsindən məmnunluq ifadə olundu.

Münasibətlərimizin möhkəmlənməsində Azərbaycan və BƏƏ prezidentlərinin şəxsi dostluq əlaqələri, dövlət başçılarının qarşılıqlı səfərləri və görüşlərinin mühüm rol oynadığı vurğulandı.

Əməkdaşlıqla bağlı məsələlərin müzakirəsi baxımından Birləşmiş Ərəb Əmirliklərindən böyük nümayəndə heyətinin ölkəmizə səfərinin əhəmiyyətinə toxunuldu.

Sonra Prezident İlham Əliyev və Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin milli təhlükəsizlik müşaviri Şeyx Tahnun bin Zayed Al Nəhyanın iştirakı ilə sənədlərin imzalanması mərasimi oldu.

Mərasimdə “Azərbaycanda bərpaolunan enerji layihələrinin işlənib hazırlanması məqsədilə “Abu Dhabi Future Energy Company” - “Masdar” və “AGEC” arasında əməkdaşlıq Sazişi”, “Azərbaycan İnvestisiya Holdinqi ilə "L’IMAD HOLDING COMPANY PJSC" arasında strateji əməkdaşlıq Sazişi”, “AzerGold” Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti ilə “Terra Mining Ltd” arasında “Azərbaycan Respublikasının Naxçıvan Muxtar Respublikası ərazisində mineral-xammal potensialının və mədən sahələrinin birgə qiymətləndirilməsi və kəşfiyyatı haqqında Saziş”, Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi və “GROUP 42 Holding Ltd” arasında “Azərbaycan Respublikasında Data Mərkəzinin, Yüksək Performanslı Hesablama və Süni İntellekt İnfrastrukturunun inkişafı üzrə əməkdaşlığa dair Anlaşma Memorandumu”, Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi (Azərbaycan Respublikasının adından çıxış edən) və “XRG SGC LIMITED” arasında “Cənub Qaz Dəhlizi” Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti ilə bağlı Səhmdarlar Müqaviləsi”, həmçinin Energetika Nazirliyi, SOCAR və “Masdar” arasında “Neftçala 315 mvt Günəş fotovoltaik layihəsi üzrə maliyyə bağlanışının baş tutmasının təsdiqi” sənədi imzalandı.

visiontv.az

Bildirilib ki, buna görə iki tələbə universitetdən qovulsa da, başqa tələbələr barədə verilən qərar açıqlanmayıb.

Qeyd edək ki, yanvar ayında, yanvar ayında ölkə miqyasında baş verən etirazlardan sonra universitetlərin yenidən açılması ilə eyni vaxtda İranın bir çox universitetində tələbələr tərəfindən genişmiqyaslı etiraz mitinqləri keçirilmşdir.

visiontv.az

Nazir bildirib ki, bu il müəllimlik ixtisaslarına 7 540 nəfər qəbul olunub:

“Biz düşünürük ki, müəllimlik ixtisaslarına qəbul balını artırmaqla daha yaxşı müəllimlər yetişdirə bilərik. Müəyyən sayda azalmalar olacaq. Əvvəllər 11 mindən yuxarı rəqəmdən danışırdıq. Amma indi 3 690 nəfərlik plan yeri azalıb. Bir çox aşağı balla müəllimlik ixtisaslarına qəbul olan tələbələr MİQ-də yaxşı bal toplaya bilmirlər”.

Emin Əmrullayev qeyd edib ki, ümumilikdə bu il 76 mindən çox şəxs ali məktəblərə qəbul olub.

Nazirin sözlərinə görə, magistratura səviyyəsinə isə 18 384 yer təqdim olunub.

visiontv.az

Bu gün Qloballaşmanın iflasını görürük: fabriklərin inkişaf etmiş ölkələrdən Çinə və digər Asiya ölkələrinə köçürülməsi ABŞ iqtisadiyyatını silkələyir, Avropa iqtisadiyyatını isə çökdürür. Tarif və ticarət müharibələri, geosiyasi rəqabət dünyanı rəqib bloklara bölür. Dünya yenidən kiçilir, qütbləşir. Qloballaşma anti-Qlobalizasiya ilə yekunlaşır...

Harvard Universitetinin iqtisadiyyat professoru Oleq İtsxoki bu kitabında məhz bu kimi aktual məsələlərə toxunur.

Bəybala Mirzəyev

visiontv.az

"Bizim əsas hədəfimiz və müzakirəyə çıxaracağımız məsələ  Avropa İttifaqı ilə qurulacaq unikal tərəfdaşlıqdır. Bizim eyni dəyərlərimiz, üst-üstə düşən prioritetlərimiz və bir-birini tamamlayan güclü cəhətlərimiz var", - deyə M.Karni vurğulayıb.

Bununla yanaşı, hökumət rəhbəri qeyd edib ki, rəsmi Ottavanın məqsədi "Avropa İttifaqına tamhüquqlu üzv olmaq" deyil.

Qeyd edək ki, bir müddət əvvəl "Bloomberg" agentliyi  Aİ və Kanadanın sentyabrın 16-da texnologiya, müdafiə və ticarət sahələrini əhatə edən strateji ittifaqın yaradılmasını elan edəcəyini bildirmişdi. Agentliyin məlumatına əsasən, Avropa Komissiyasının sədri Ursula fon der Lyayen Strasburqda yeni əməkdaşlıq planını təqdim etməlidir.

Bildirilib ki, tərəflər münasibətləri maksimum dərəcədə yaxınlaşdırmaq istəsələr də, Kanadanın  Aİ-yə üzvlüyü müzakirə mövzusu deyil. Bu prosesi sürətləndirən əsas təkan isə Vaşinqtonun avqust ayında ümumi dəyəri 27.6 milyard dollar olan Kanada məhsullarına 50 faizlik gömrük rüsumu tətbiq etmək qərarı olub.

visiontv.az