ABŞ-nin Yaxın Şərqdə hərbi qüvvələri sürətlə artırması elə bir mərhələyə catıb ki, prezident Tramp artıq bu həftəsonunadək İrana qarşı hərbi əməliyyat əmri vermək imkanına malikdir. Administrasiya və Pentaqon rəsmilərinin bildirdiyinə görə, Ağ Ev qarşısında son dərəcə məsuliyyətli seçim dayanır: diplomatiyanı davam etdirmək, yoxsa müharibəyə daxil olmaq.

Bununla belə, Tramp hansı qərarı verəcəyini aciqlamayıb. Lakin İranın nüvə proqramına, ballistik raketlərinə və buraxılış qurğularına zərbə endirə biləcək hərbi qruplaşmanın formalaşdırılması bu həftə də davam edib. Bu, iki ölkə arasında kecən cərşənbə axşamı baş tutmuş dolayı danışıqlara baxmayaraq reallaşıb. Məlumatlara görə, İran diplomatik həll üçün ətraflı təkliflər hazırlamaq məqsədilə iki həftə vaxt istəyib.

Tramp dəfələrlə bəyan edib ki, İran uranın zənginləşdirilməsi daxil olmaqla nüvə proqramından imtina etməlidir. İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahu, ölkəsinin potensial olaraq əməliyyatda iştirak edə biləcəyini nəzərə alaraq, İranın İsrailə raket zərbələri endirmək imkanlarının zəiflədilməsini tələb edir.

Bir neçə həftədir yüksək döyüş hazırlığı vəziyyətində olan İsrail qüvvələri mümkün müharibəyə hazırlıgı daha da intensivləşdirib. İsrailin iki müdafiə rəsmisinin məlumatına əsasən, təhlükəsizlik kabinetinin iclası cümə axşamından bazar gününə kecirilib.

ABŞ administrasiyasında bir coxu Tehranla diplomatik razılaşma əldə olunacağına skeptik yanaşır. Cərşənbə axşamı Cenevrədə kecirilmiş dolayı danışıqlar İranın xarici işlər nazirinin “rəhbər prinsiplər toplusu” barədə razılıq əldə edildiyini bildirməsi ilə yekunlaşıb. ABŞ rəsmiləri müəyyən irəliləyiş olduğunu desələr də, tərəflər arasında ciddi fikir ayrılıqlarının qaldıgını vurğulayıblar.

Tramp dəfələrlə xəbərdarlıq edib ki, İran onun şərtlərini qəbul etməlidir, əks halda agır nəticələrlə üzləşəcək. Lakin səkkiz ay əvvəl baş vermiş 12 günlük müharibədən sonra yeni hücum ciddi risklər daşıyır. Həmin müharibə zamanı İsrail və ABŞ İranın hərbi və nüvə obyektlərinə zərbələr endirmişdi. Mümkün yeni əməliyyat İranın İsrailə və regiondakı ABŞ qüvvələrinə qarşı kütləvi raket cavabı ilə nəticələnə bilər.

Secki kampaniyasında ABŞ-ni müharibələrə cəlb etməyəcəyinə söz vermiş prezident üçün bu addım son bir ildə başqa ölkəyə qarşı ən azı yeddinci hərbi zərbə, İrana qarşı isə ikinci zərbə ola bilər. Kecən ilin iyununda İranın üç nüvə obyektinə endirilmiş zərbələrdən sonra Tramp İranın nüvə proqramının “tam məhv edildiyini” bildirmişdi. İndi isə bu missiyanı başa catdırmaq üçün ABŞ hərbcilərini yenidən cəlb etməyi nəzərdən kecirir.

Kecən ilin iyununda həyata kecirilmiş birgə ABŞ–İsrail əməliyyatından fərqli olaraq, hazırkı hədəflər daha az müəyyən olunub.

ABŞ rəsmilərinin məlumatına görə, hərbi gücləndirmə onlarla yanacaqdaşıyan təyyarəni, ABŞ Mərkəzi Komandanlıgı tərəfindən bölgəyə yönləndirilmiş 50-dən cox əlavə qırıcı təyyarəni, eləcə də iki aviadasıyıcı zərbə qrupunu əhatə edir. Bu qruplara esmineslər, kreyserlər və sualtı qayıqlar daxildir.

Karib hövzəsində Nikolas Maduro hökumətinə təzyiq əməliyyatlarında iştirak etmiş USS Gerald R. Ford aviadasıyıcısı Cəbəllüttariqə yaxınlaşaraq bölgədə USS Abraham Lincoln aviadasıyıcısı ilə birləşməyə dogru irəliləyib.

Ağ Evin mətbuat katibi Karolin Livitt bildirib ki, prezident İran və ya istənilən başqa ölkə ilə baglı məsələlərdə diplomatiyanı hər zaman ilk seçim hesab edir və İran üçün prezident Tramp və bu administrasiya ilə razılaşma əldə etmək agıllı addım olardı.

O vurğulayıb ki, prezident hərbi qərarlar qəbul edərkən həmişə ABŞ-nin, onun hərbcilərinin və Amerika xalqının maraqlarını rəhbər tutur.

İsraildə mümkün birgə zərbə üçün fəal hazırlıq aparılır, lakin yekun qərar hələ verilməyib. Planlaşdırma bir neçə gün ərzində ciddi zərbələrin endirilməsini və bununla İranı danışıqlarda güzəştə məcbur etməyi nəzərdə tutur.

ABŞ-nin hərbi gücləndirməsi potensial hədəflərin geniş spektrini göstərir: qısa və orta mənzilli raketlər, raket anbarları, nüvə obyektləri, eləcə də İnqilab Keşikciləri Korpusunun qərargahları daxil olmaqla digər hərbi obyektlər.

Əməliyyatın miqyası barədə son qərar prezident Trampa məxsusdur.

Yanvar ayından etibarən ABŞ bölgədə müdafiə imkanlarını da gücləndirib. Əvvəllər Pentaqon Yaxın Şərqdə yerləşdirilmiş 30–40 min ABŞ hərbçisini qorumaq üçün hava hücumundan müdafiə sistemlərinin catışmazlıgı ilə üzləşirdi.

Son bir ay ərzində bölgəyə İranın ballistik raketlərini tutmaq qabiliyyətinə malik Patriot və THAAD sistemləri yerləşdirilib. Hərbi mənbənin bildirdiyinə görə, ABŞ indi qısamüddətli kampaniya çərçivəsində öz qüvvələrini və müttəfiqlərini mümkün cavab zərbəsindən müdafiə edə bilər. Lakin daha uzunmüddətli və genişmiqyaslı müharibəyə hazırlıq məsələsi acıq qalır.

Əlavə olaraq F-35, F-22 və F-16 qırıcıları, həmçinin onlarla yanacaqdaşıyan təyyarə bölgəyə yönləndirilir. Ikinci aviadasıyıcının həftəsonunadək və ya gələn həftənin əvvəlində Aralıq dənizinə catması və ehtimal ki, Tel-Əviv və digər şəhərlərin müdafiəsi üçün İsrail sahilləri yaxınlıgında yerləşdirilməsi gözlənilir.

ABŞ-nin B-2 strateji bombardmancıları və digər uzaqmənzilli bombardmancı təyyarələri də yüksək hazırlıq vəziyyətinə kecirilib.

Milli təhlükəsizlik üzrə yüksək vəzifəli nümayəndələr prezidentə xəbərdarlıq ediblər ki, İran rəhbərliyinin dəyişdirilməsinə yönəlmiş əməliyyatın ugur qazanacağına zəmanət yoxdur.

Diplomatiya ABŞ-yə hazırlıq üçün daha cox vaxt qazandırsa da, eyni zamanda İranın da cavab addımlarına hazırlaşmasına imkan yaradır. Nəticədə prezident İranı vurmağın qiymətini ölçüb-biçməli olacaq və mövcud yanaşma bu riskləri daha real edir.

Elçin Alıoğlu

visiontv.az