Bağla
Axtarış sözünü daxil edin
Yəzdin duz dağları yüksək sıxlığına görə ən uyğun seçim kimi müəyyən edildi. Geoloji kəşfiyyat əməliyyatları 1990-cı illərin əvvəllərində hərbi dəqiqliklə başladı. Qazıntıya 1998-ci ildə, saat 08:00-da start verildi. İlk TBM (tunel qazma maşını) və digər avadanlıqlar məxfi zonaya köçürüldü. Bu nəhəng layihənin məsuliyyətini “Xatəmül-Ənbiya” qərargahının mühəndisləri üzərinə götürdü. İşlər qayalar içində gizlədilmiş girişlərin yaradılması ilə başladı və dərinliklərdə idarə olunan partlayışlar qranitin yarılmasına yol açdı.
2001-ci ildə tərs mühəndislik və yerliləşdirmə prosesi başladı. Dərin tunel texnologiyası mülki layihələrdən hərbi sahəyə keçirildi. Tunellərin ilk qatı 100 metr dərinlikdə inzibati bölmələr üçün layihələndirildi və güclü ventilyasiya sistemləri quraşdırıldı. Yəzdin sərt qara qraniti qazıntını çətinləşdirən əsas amil idi.
2005-ci ildə ikinci mərhələdə dərinlik 300 metrə çatdırıldı. Sığınacaq deşən bombalara qarşı qorunmaq üçün spiral yollar və möhkəmləndirilmiş beton divarlar tətbiq olundu. Bu mərhələ obyektin müdafiəsini maksimum səviyyəyə çatdırdı.
2009-cu ildə ilk Şahab-3 raketləri yeraltı bazaya daxil edildi. Daxili rels sistemləri və yeraltı buraxılış texnologiyaları uğurla tətbiq edildi. Yəzd strateji yanacaq və silah anbarına çevrildi.
2011-ci ildə ən dərin nöqtədə C4I idarəetmə mərkəzi yaradıldı. Fiber-optik rabitə, uzunmüddətli yaşam sistemləri və ehtiyat resurslar obyektin müstəqil fəaliyyətini təmin etdi.
2015-ci ildə obyektin mövcudluğu ictimaiyyətə təqdim olundu və geniş rezonans doğurdu. 2018-ci ildə sürətli və ardıcıl buraxılış sistemləri, robotlaşdırılmış yükləmə texnologiyaları tətbiq edildi.
2021-ci ildə hücum dronları üçün yeraltı anqarlar əlavə edildi. 2022-ci ildə elektromaqnit və kiber müdafiə sistemləri gücləndirildi. 2024-cü ildə isə hipersəs raket texnologiyası inteqrasiya olundu.
Struktur çoxqatlı şəkildə təşkil edildi:
• Səviyyə 1: Aldadıcı çıxışlar və radar yanıltma sistemləri
• Səviyyə 2: Yanacaq anbarı və montaj sahələri
• Səviyyə 3: Yaşam sahələri və avtomatlaşdırılmış təminat sistemləri
• Səviyyə 4: Əsas arsenal və buraxılış siloları
2025-ci ildə hava müdafiə sistemləri və seysmik nəzarət əlavə olundu. 2026-cı ildə isə obyekt süni intellektlə idarə olunan, tam müstəqil strateji sistemə çevrildi.
Enerji təminatı nüvə və günəş mənbələri ilə dəstəklənir, ehtiyat generatorlar isə fövqəladə hallar üçün hazır vəziyyətdə saxlanılır. Su isə dərin yeraltı mənbələrdən təmizlənərək təmin edilir.
Bu kompleks, yeraltında qurulmuş ən mürəkkəb və strateji hərbi infrastrukturlardan biri hesab olunur.
visiontv.az
