XALİDƏ HİCRAN HİKMƏTLİ BEYTLƏR
11.09.2026

4 cildlik “ HİKMƏT XƏZİNƏSİ”, 3- cü cild. ON YEDDİNCİ HİSSƏ

Tək özünü düşünür bütün canlı olanlar,

Belə olmasa idi, olmaz darda qalanlar...

                                ***

Şələ ağır olanda ona da dözür fağır,

Dözümü kasad olan edir hey qışqır-bağır.

                              ***

İnsan elə məxluq ki, yükləndikcə yüklənir,

Bil ki, dərdi çəkdikcə dərd özü də yekəlir.

                              ***

Etməsə də yaltaqlıq insanların çoxusu,

Özündənrazıya xoşdur yaltaqların ordusu.

                              ***

Bir yaltaqla sən getsən əgər böyük məclisə,

Təriflər paltarını, təsadüf geysən tərsə.

                              ***

Həyasıza həya dərsi olacaq faydasız,

Kimlər ki iffətlidir, ondan olmaz həyasız.

        ***

Bu dünya ta əzəldən olubdur qan çanağı,

Haqsızlar söndürüblər haqla yanan ocağı.

                              ***

Yoxa çıxmış ədalət beş-üç nəfərdə varsa,

Beş-üç nəfər neyləsin zülmkar bir ordusa.

                               ***

Qəlblərin həm dili, həm də gözləri var,

Onu işlədənlər, səmimi olurlar.

                               ***

Həvəs çəkən tərəfə kimlər yan alsa əgər,

Qəlbdə həvəs bitdisə, özü də çarə gəzər,

                                ***

Bir kəlmənin qiyməti çox olsa da qızıldan,

Hələ çox qiymətlidir, çıxmayıbsa ağızdan

                                ***

Könüllərin qazancı olub yalnız məhəbbət,

Amma aldanan qəlblər sevgiyə etmir hörmət

                                 ***

Almasa yan bir gəmi qəlb istəyən tərəfə,

Oxun da dəyməyəcək qəlbindəki hədəfə.

                                 ***

Töhfəni versə əl, qəlb də gərək verə əl,

Qəlbin yol vermədiyi məsələ tapmaz həll.

                                 ***

Hərəyə bir ömür yaşamaq varsa dünyada,

Onu elə yaşa ki, peşman olma axırda.

                                  ***

Abır, əməl sözdədir, əməl abırı satır,

Yalan söz danışanlar özlərini tanıdır.

 

                          ***

Gözlər görmək üçünsə, hər nə var düzgün görə,

Düzgünü əyri görsə, özünü əyri görə.

                          ***

Oxu olsa da iti, çalış tanı igidi,

Birinin adı çıxsa, çox da hürüyər iti.

                           ***

Son kəlməni söyləsə əgər vicdanın səsi,

Kəsiləcəkdir orda, inan, hər kəsin səsi.

                           ***

Tənə ilə deyilən sözü hər gün eşitsən,

Cavab verməsən əgər özünü yüksəldərsən.

                            ***

Sözü eyninə alıb cavabı sən qaytarsan,

O kəsin dediyinə sən imzanı qoyursan.

                             ***

İnsanlıq deyil asan, onu qorumaq lazım,

İnsanlıq olmasa gər, insanlar nəyə lazım?

                             ***

İradə var, dəmirtək, iradə var, ondan bərk,

İradəsiz insanın arzusundan gözün çək.

                             ***

Əl-qolun açılıbsa, kaş iradən bərk ola,

Əl-qolun bağlıdırsa, yolların açıq ola.

                              ***

Yol var, gedib sona qalib kimi çatarsan,

Yol var, yollarda qalıb o yolda qocalarsan.

                               ***

Hər yolun öz qisməti, qismətin öz adamı,

Adam var, yola düşməz, hasil olar qisməti.

                              ***

Dövləti qazanarsan, çətindi bir insanlıq,

Ən gözəl dövlət odur, insanlığı qazanmaq.

                              ***

Cavan camış böyürsə, tökülər ondan palçıq,

Qocası böyürsə, üstünə bulaşar palçıq.

                              ***

Bülbülü-şeyda sevinər gülü görüncə qönçə,

Qoca bülbül oxuyar bir gül görsə doyunca.

                               ***

Qocalsa əgər camış, ona yükdür ayağı,

Ayağındakı palçıq olar onun dayağı.

                                 ***

Artıqtamah olanlar əliaçıq olmazlar,

Həyatı anlayanlar artıqtamah olmazlar.

                            ***

Dəyirmançı başını ağrıtsa çax-çax daşı,

Çörəyin xatirinə dözər ağrıya başı.

                            ***

Ucada yuva qursa hətta balaca sərçə,

İstəməz o budaqda məskən sala bir özgə.

                              ***

Kim desə ki, yanılmadım bir dəfə də həyatda,

Demək, o kəs dayanıbdır yanlış addım atanda.

 

Bilsən ki, çay dərindi, bəlkə də, sənin fəhmindi?

Çay var, dayaz görünür, dibi dəryadan dərindi,

                                ***

Qulaq əgər yorulsa hətta bülbül səsindən,

Demək, o çıxa bilmir həyat məngənəsindən.

                                ***

Yolun uzaqsa əgər, yol da sənə yol çəkər,

Bir tərəfdən sağ çəkər, bir tərəfdən səl çəkər.

                                 ***

Zaman verir amanı, sən istərsən amanı,

Yamanı dadmayınca zamandan um amanı.

                                  ***

Dərd özünə həmdəm bilər, hər qayğını çəkəni,

Başısoyuq olan kəslər bacarmır dərd çəkməni.

                                   ***

Ağıl özündən böyük bir işə qədəm qoysa,

Başın bəla çəkəcək vaxtında dayanmasa.

                                    ***

Yaranmışlar yaranıb "O" bir sultan əmriylə,

Hərədə neçə dərd-sər, gəlişi, gedişilə.

                                ***

Olsaydı da dünyanın acından çox toxları,

Yenə də dəyişməzdi büsbütün insanları.

                                 ***

Diş, ağız yorulur gözün yoxdur toxluğu,

Acgözün gözlərisə heç görməz bolluğu.

                                  ***

Təslim olur cismi-can, göz sevmir bağlanmağı,

Gözlər hələ gözləyir bircə ovuc torpağı.

                                 ***

Münasibət ülfətlə qurulub olur qala,

Münasibət yoxsa çətin qaladan iz qala.

 

                                ***

Kim sübh çağı, kimi qürub çağı qurur yuva,

Elə həmin gündən başlar fələk qovhaqova.

                                 ***

Hər nə var həyatında, qəlbdir ona tək hakim,

Xəstə halına belə birinci odur həkim.

                                 ***

Bir əzan xəstə olsa, qəlbin ağrıya dözür,

Qəlbin xəstə olanda vücudun ona dözmür.

                                 ***

Zorla açılsa bazar, bazar gətirər azar,

Bazarda bahalıqsa, tüccar sözündən qaçar.

                                ***

Əlin üzmə həyatdan, özünü unudarsan,

Gər özünə güvənsən, həyatı qazanarsan.

                                 ***

Yoxsa bağçada gülün, zövq ilə becərərsən,

Sevə-sevə işləsən, yorulmaq nə bilməzsən.

                                 ***

Hər hansı işi görsən, gərək işi sevəsən,

Gördüyün işi sevsən, işləsən, dincəlirsən.

                                  ***

Baş tutsa da insanın arzu kamı həyatda,

Gərək heç unutmaya, dünən olmuş harada?

                                  ***

"Ac yatıb varlı duran" yol azanda həyatda,

Tez unudur ki, dünən dən yox idi çuvalda.

                                   ***

Eşq qəlbə bir məlhəm ki, yoxmuş onun əvəzi,

Sap yerinə gül alar eşqə girifdar dərzi.

                                  ***

Min bir rəngə çalsa da deyiləndə yalanlar,

Saralıb solar yalan, əgər olarsa aşkar.

                                  ***

Qiymət düz verilsəydi əgər insan ağlına,

Hər kəs də yığışardı ağıllının yanına.

 

Xalidə Hicran

 

visiontv.az