Nikson strategiyası

27.10.2026

Donald Tramp tez-tez impulsiv və ziddiyyətli siyasətçi kimi təsvir olunur, lakin onun xarici siyasəti çox spesifik strateji məqsədə Çinə qarşı mübarizəyə yönəlib. Hələ 2000-ci ildə Tramp Çini ABŞ üçün əsas uzunmüddətli problem adlandırmış və sonradan Pekinin qarşısını almağı Amerika siyasətinin əsas sütunu etmişdi. Çindən fərqli olaraq, o, Rusiyaya danışıqlar apara biləcəyi bir dövlət kimi baxır. Buna görə də "tərs Nikson" ideyası yaranır: Vaşinqtonun Çinin mövqeyini zəiflətmək üçün Moskva ilə yaxınlaşması. Trampın ilk prezidentlik müddəti ərzində bu strategiyanın həyata keçirilməsi Rusiya ilə əlaqələr ittihamları ilə əngəllənmişdi. Lakin Ağ Evə qayıtdıqdan sonra o, onun həyata keçirilməsini bərpa etdi. Hətta ABŞ-ın Latın Amerikasındakı hərəkətləri və İranla müharibə belə Çinlə qarşıdurma məntiqinə uyğun gəlirdi: Venesuela və İran Pekinin mühüm neft təchizatçıları idi və Amerikanın onlara təzyiqi Çinin iqtisadi və geosiyasi mövqeyini sarsıdır.

Eyni məntiq Trampın Ukraynaya qarşı siyasətini izah edir. Amerika prezidenti Rusiya-Ukrayna münaqişəsinə son qoymağa, Avropa təhlükəsizliyi üçün məsuliyyəti avropalıların özlərinə ötürməyə və ABŞ resurslarını Çinlə qarşıdurmaya yönəltməyə çalışır. Bunun üçün Moskva ilə Kiyev arasında kompromislər tələb olunur və Trampın fikrincə, Ukrayna daha zəif tərəf kimi əhəmiyyətli güzəştlər etməlidir. Lakin Zelenski bu xətti izləməkdən imtina edir və Amerikanın köməyinə ümid etməyə davam edir. Trampın Zelenskini bəyənməməsinin səbəbi də məhz budur. Putinə qarşı şəxsi rəğbəti deyil, Ukrayna prezidentinin Vaşinqtondan asılı qalaraq onun strateji planlarına açıq şəkildə qarşı çıxması səbəbindən. Tramp ritorikasını dəyişə, Zelenskini müxtəlif problemlərdə ittiham edə və ziddiyyətli açıqlamalar verə bilər, lakin bunlar sadəcə siyasi təzyiq vasitələridir. Onun əsas məqsədi dəyişməz olaraq qalır. Çinlə mübarizə aparmaq üçün ABŞ-ı ikinci dərəcəli öhdəliklərdən azad etmək.

Pərviz Əliyev

visiontv.az