Gözlənildiyi kimi, Wall Street banklarına Amerikada mallarına tələbatın azalması nəticəsində xarici ixracatçıların əldə etdiyi dollarların (ABŞ Xəzinədarlıq istiqrazlarına, səhmlərinə və daşınmaz əmlaka) təkrar emalında mühüm rol verildi.

Bu gün yeni bir kapital formasının qısaca texno kapitalının və ya sahiblərinin davranışımızı dəyişdirmək üçün əlamətdar qabiliyyətlər aşılayan şəbəkələşdirilmiş alqoritmik maşınların dominantlığı onun ideologiyasını düzgün oxumaq lazımdır. Texno kapitalının tam gücünü anlamaq üçün onun sahibləri (Ceff Bezos, Peter Thiel, Mark Zuckerberg və Elon Musk kimi insanlar) yeni bir ideologiyaya ehtiyac duyurlar. Nikson şokundan sonra Wall Street maliyyəçilərinin neoliberalizmə ehtiyacı olduğu kimi, bu yeni ideologiya da texno kapitalın genişlənən aləmini üç yolla dəstəkləməlidir.

Birincisi, insan fəaliyyətinin müstəmləkələşdirilməsini qanuniləşdirməlidir. Məsələn, özünü idarə edən avtomobilləri və süni intellektlə idarə olunan səhiyyə və hüquqi xidmətləri tənzimləyən qaydaların yumşaldılmasından başlayaraq, ideologiya, bizə zövq verən və ya etmək istəməli olduğumuz iş də daxil olmaqla, bütün sahələrdə səhv edə bilən, itaətsiz insanların texno kapital tərəfindən idarə olunan maşınlarla sonsuz dərəcədə əvəz olunmasını əsaslandırmalıdır. İkincisi, yeni ideologiya dövlət qurumlarının müstəmləkəçiliyini, xüsusən də ictimai məlumatların özəlləşdirilməsini Big Tech-in texno kapitalına köçürməklə qanuniləşdirməlidir. Məsələn, Maskın kapital sistemlərini IRS daxil olmaqla müxtəlif federal agentliklərə və ya Thiel-in müdafiə şirkəti Palantir və Google-ın Pentaqonla bağlantısını birləşdirmək üçün Hökumətin Effektivliyi Departamentindən istifadə etməsini əsaslandırmalıdır ki, bu da onların texno kapitalını hərbi-sənaye kompleksi üçün əvəzolunmaz hala gətirsin.

Üçüncüsü, Wall Street-in müstəmləkəçiliyini qanuniləşdirməlidir. Zuckerberg öz rəqəmsal valyutası olan Libra-nı yaratmağa cəhd edən ilk texnologiya feodal lordu idi. Wall Street onu əngəllədi. Lakin sonra Maskın Twitter-i (indi X) satın alması Wall Street-in ödəniş inhisarına meydan oxuyacaq "Hər şey" tətbiqi yaratmaq üçün daha cəsarətli bir cəhdə çevrildi. Prezident Donald Trampın Federal Ehtiyat Sisteminə strateji kripto ehtiyatı yaratmağı tapşırdığı sərəncamı ilə dəstəklənən Big Tech, ənənəvi maliyyə bazarlarından kənarda limitsiz bulud maliyyələşdirməsi təmin etməyə çalışarkən, texno kapitalını maliyyə xidmətləri ilə birləşdirməyi hər zamankindən daha çox əsaslandırmalıdır. Bu yeni ideologiya artıq mövcuddur. Bunu "texlordizm" adlandırırlar. Texlordizm həmçinin neoliberalizmin tanrısını əvəz edir. Yeni tanrı, mərkəzləşdirilməmiş bazar mexanizminin siqnal funksiyalarını köhnəlmiş hala gətirən və alıcıları və satıcıları uyğunlaşdırmaq üçün tamamilə mərkəzləşdirilmiş bir mexanizm yaradan bir alqoritmdir.

Pərviz Əliyev

visiontv.az