Bağla
Axtarış sözünü daxil edin
Azərbaycanın problemi təkcə siyasi deyil. Bu, daha dərin məsələdir. kimlik məsələsidir.
Bir tərəfdə:
Turan ideyası.
Digər tərəfdə:
dini kimlik.
⸻
Bu iki xətt zahirdə zidd görünməyə bilər.
Amma reallıqda çox vaxt toqquşur.
⸻
Turan nə deyir?
Turan ideyası deyir:
— ortaq tarix
— ortaq dil
— ortaq mədəniyyət
— milli dövlət
⸻
Bu xəttin mərkəzində:
millət dayanır.
⸻
Dini kimlik nə deyir?
Dini kimlik isə deyir:
— ümmət
— məzhəb
— dini bağlılıq
— müqəddəs mərkəzlər
⸻
Bu xəttin mərkəzində:
din dayanır.
⸻
Problem harada başlayır?
Problem o anda başlayır ki:
insan özünü əvvəl:
— türk kimi yox
— şiə və ya sünni kimi görür
⸻
Onda nə baş verir?
⸻
Milli kimlik zəifləyir.
Xarici təsir güclənir.
⸻
Kərbəla xətti nə yaradır?
Kərbəla üzərindən formalaşan kimlik:
— emosiyaya əsaslanır
— yas mədəniyyəti yaradır
— xarici dini mərkəzə bağlayır
⸻
Bu xəttin mərkəzi:
İran.
⸻
Məkkə xətti nə yaradır?
Məkkə üzərindən formalaşan kimlik:
— dini qayda yaradır
— vahid ümmət anlayışı verir
— başqa bir mərkəzə bağlayır
⸻
Bu xəttin mərkəzi:
Səudiyyə Ərəbistanı.
⸻
Ən təhlükəli nöqtə
Hər iki halda nəticə eynidir:
Azərbaycan daxilində formalaşan kimlik
xarici mərkəzə bağlanır.
⸻
Bu isə o deməkdir:
ölkə içində yaşayan insan
başqasının ideoloji təsirinə düşür.
⸻
Turan niyə alternativdir?
Turan ideyası fərqli bir şey deyir:
— mərkəz burada olmalıdır
— kimlik daxildə formalaşmalıdır
— qərarlar özününkülər tərəfindən verilməlidir
⸻
Bu, dini inkar etmir.
Amma dini:
idarəetmə alətinə çevirmir.
⸻
Ən sərt həqiqət
Əgər sən öz kimliyini qurmasan,
başqası sənin kimliyini quracaq.
⸻
İran səni şiə kimi formalaşdıracaq.
Səudiyyə səni sünni kimi formalaşdıracaq.
⸻
Amma sual budur:
sən kim olacaqsan?
⸻
Azərbaycanın kritik nöqtəsi
Azərbaycan uzun illər balans saxlayıb.
Amma indi risk artır:
— dini təsir genişlənir
— sosial şəbəkələr bunu gücləndirir
— gənclər daha tez təsir altına düşür
⸻
Ən təhlükəli ssenari
Əgər bu proses davam etsə:
— cəmiyyət bölünəcək
— kimlik parçalanacaq
— xarici təsir artacaq
⸻
Bu artıq dini məsələ olmayacaq.
bu, təhlükəsizlik məsələsi olacaq.
⸻
Sual sadədir:
Azərbaycan Turan yolunu seçəcək,
yoxsa başqalarının dini savaşında alət olacaq?
⸻
Bu sualın cavabı gələcəyi müəyyən edəcək.
Elbəyi Həsənli
visiontv.az
