Amma Ruhaninin heç bir dəstəyi yoxdur. İİKK-dən, ruhanilərdən, hətta əhalidən də dəstək yoxdur. Lakin, bununla belə İslahatçılar oyundan tam kənar hesab edilə bilməz. Hərbi qarşıdurmaya son qoymaq ideyası təkcə universitet ziyalıları tərəfindən deyil, həm də iqtisadi və siyasi cəhətdən nüfuzlu Tehran bazarındakı tacirlər tərəfindən dəstəklənir. Lakin bu, daha çox İİKK-nın dominantlığına qarşı yönəlmiş mənfi koalisiyadır. Qum ayətullahları hərbi dominantlıq istəmirlər, lakin mənəvi liberallaşmaya sadiq deyillər. Ən əsası isə islahatçıların öz mütəşəkkil hərbi qüvvələri yoxdur. Ayrıca, reformistlərin bəzi dini liderlərin İslam hakimiyyətini hərbi rejimə çevirməyə hazır olmadığı müqəddəs Qum şəhərində əlaqələri var. Ən son Həsən Xomeyni və Ruhaninin gizlicə Quma səfəri barədə mediada xəbərlər böyük narahatlıq yaratmışdı.

Digər tərəfdən, İranda ən təsirli, yaxşı silahlanmış və ideoloji cəhətdən güclü hərbi qüvvə təkcə İİKK deyil. Bu, həm də Xomeyninin dövründə formalaşan və Əli Xameneinin dövründə əsas vəzifələri tutan güclü mühafizəkar icmadır. Parlamenti, məhkəmələri və prokurorluğu nəzarətdə saxlayır. Polis və Bəsici milisləri mühafizəkar tərəfdədir. Bir çox dini lider üçün İİKK İslam hakimiyyətinin ədalətli müdafiəçisidir. Onlar təhlükəsizlik qüvvələrinin artan təsirindən qorxmurlar və bunu ABŞ və İsraillə müharibə kontekstində bir güc kimi görürlər. İİKK Müctəba Xameneinin Rəhbər seçilməsinə və onun adından ölkənin idarə olunmasına nail oldu. Müharibə davam edərkən, Müctəbanın səlahiyyətlərinə etiraz etmək olduqca risklidir çünki onun hüquqi qabiliyyətinin yenidən nəzərdən keçirilməsində israr etmək xəyanət ittihamlarına səbəb ola bilər. Müharibə bitsəydi, İİKK-nın əleyhdarları Rəhbərin onlara açıqlanmasını tələb edə bilsəydilər, bu, başqa məsələ olardı.

İİKK silahlı qarşıdurmanın davam etdirilməsini dəstəkləyir, Trampın nüfuzuna xələl gətirməyə və ABŞ-ı o qədər zəiflətməyə çalışır ki, müharibə ölkə üçün mənəvi və siyasi məğlubiyyətə çevrilsin. Onlar üçün İran yaxın gələcəkdə də imperializmə və sionizmə qarşı müqavimət mərkəzidir və bu da daimi ictimai səfərbərlik tələb edir. ABŞ ilə əməkdaşlıq edən regional qonşular bu yanaşmaya açıq şəkildə qarşı çıxırlar. Bundan əlavə, İİKK komandanlığı siyasətçilər kompromisə gəlsələr belə, ordu yenə də hədəf olaraq qala biləcəyini çox yaxşı başa düşür. Ruhaninin dinc prezidentliyi dövründə öldürülən general Qasım Süleymaninin taleyini xatırlayın. Keçən il isə əvvəlki müharibə zamanı bir sıra tanınmış təhlükəsizlik işçiləri öldürüldü.

Pərviz Əliyev

visiontv.az