Bağla
Axtarış sözünü daxil edin
İnternet bir vaxtlar İranda xarici dünyaya açılan qapı kimi görülürdü, lakin getdikcə daha dar və şərtli bir sistemə çevrilir: istənilən vaxt məhdudlaşdırıla, süzgəcdən keçirilə və ya nəzərdən keçirilə bilər.
İranda 28 fevralda başlayan və müxtəlif formalarda davam edən son internet məhdudiyyətləri dünyanın ən uzunmüddətli ölkə miqyaslı internet kəsintilərindən birinə çevrilib.
Hətta qlobal texnologiya şirkətləri də bunun təsirini hiss etməyə başlayıb. WhatsApp, Facebook və Instagram-ın sahibi olan Meta Platforms son hesabatında bildirib ki, tətbiqlərin gündəlik aktiv istifadəçiləri ilin ilk rübündə 3.58 milyarddan 3.56 milyarda düşüb və bunun qismən səbəbi İranda internet pozuntularıdır.
Bu azalma Meta üçün kiçik görünsə də, diqqətçəkicidir: İranın internet kəsintisi dünyanın ən böyük texnologiya platformalarının istifadə statistikalarında belə görünən izlər buraxacaq qədər geniş miqyaslı olub.
Hazırda İranda internetə ümumi girişin “icazəli istifadəçilər” və “icazəli xidmətlər” əsasında yenidən qurulması istiqamətində bir model formalaşır. Bu sistem isə “Internet Pro” kimi təqdim edilir.
Hökumət bu planı (İranın Ali Milli Təhlükəsizlik Şurası tərəfindən təsdiqləndiyi bildirilir) müharibə dövründə bizneslər üzərindəki təzyiqi azaltmaq üçün müvəqqəti tədbir kimi təqdim edib.
Məsələn, həkimlər üçün nəzərdə tutulan paket "YouTube"a giriş imkanı verə bilər, lakin "Instagram" bloklanmış qala bilər. İş adamlarının paketində isə "Instagram" açıq ola bilər, amma digər xidmətlərə giriş məhdudlaşdırıla bilər. Nəticədə bu model İranda uzun müddətdir tənqidçilərin “sinif əsaslı internet” adlandırdığı sistemin daha rəsmiləşdirilmiş forması kimi görünür.
Uzunmüddətli məhdudiyyətlər artıq inflyasiya və müharibə səbəbindən zəifləyən bizneslərə ciddi ziyan vurub.
Beləliklə bu gün İranda internetə çıxış artıq təkcə ünsiyyət vasitəsi deyil, həm bir əmtəə, həm də nəzarət alətinə çevrilib.
visiontv.az
