Onların əməkdaşlığı ailə bağları ilə də möhkəm idi. Hər ikisinin ataları 1940-cı illərdəki vətəndaş müharibəsi zamanı birlikdə vuruşublar. Çjan Si Cinpinin komandasının ən nüfuzlu üzvlərindən biri, Amerika Demokratları ilə əlaqəli Komsomol qrupu"na qarşı mübarizədə onun dayağı idi. Yaşının çox olmasına baxmayaraq (Çjan hazırda 75 yaşındadır), 20-ci ÇKP Konqresindən sonra yenidən Siyasi Büroya seçildi və Mərkəzi Hərbi Komissiyanın üzvü olaraq qaldı.

Uzun və uğurlu karyerası ərzində Çjanın ətrafında vəzifə yüksəlişlərini ona borclu olan yüzlərlə insandan ibarət bir dairə yarandı və bu da onu həddindən artıq güclü bir fiqura çevirdi.

Faktiki olaraq, Çin bu gün İkinci Dünya Müharibəsi ərəfəsində SSRİ-dən heç də az çətin olmayan bir vəziyyətdədir. Çin rəhbərliyi çətin bir seçimlə üzləşir. Donald Trampın təzyiqi altında geri çəkilmək, yoxsa münasibətləri gərginləşdirməyə davam etmək. Birinci seçim Tayvana olan iddialarından, Si Cinpinin dördüncü müddətindən və suveren Çin qurmaq layihəsindən imtina etmək, hakimiyyəti Komsomol qrupu"nun bir namizədinə ötürmək və nəticədə Ximerika (China-America/Chimerica) simbiozuna qayıtmaqdır. İkinci seçim isə Si Cinpinin liderliyini qorumaq, Tayvanın hərbi ilhaqını və ABŞ ilə böyük bir müharibə perspektivini əhatə edir. Sinin geri çəkilmək niyyəti yoxdur, lakin son illərdə etibar etdiyi bəzi hərbi qüvvələr böyük bir müharibənin qarşısını almaq üçün güzəştə getməyə hazırdırlar. Nəticədə, Çin rəhbərliyi daxilində siyasi qarışıqlıq Mao Zedon tərəfindən Çinin Sovet təsirini azaltdığı bir vaxtda başlatdığı Mədəni İnqilabla müqayisə edilə bilən səviyyəyə çatıb. Bu kontekstdə, Çjanın işi Çin liderinin "bizimlə olmayan bizə qarşıdır" prinsipi əsasında hərbi konsolidasiyanı sürətləndirmək niyyətini göstərir.

Bu gün Si Cinpin çox böyük səlahiyyətlərə malikdir. O, dövlət başçısı, Çin xüsusiyyətləri ilə sosializm quran Kommunist Partiyasının lideri və silahlı qüvvələrin əsas komandanlıq orqanı olan Mərkəzi Hərbi Komissiyanın rəhbəridir. Amma ən əsası, o, kollektiv liderlikdən ordunun və bütövlükdə ölkənin təkbaşına idarə olunmasına əvvəlcədən müəyyən edilmiş keçidi təşkil edib. Bu yeni prinsiplər 2017-ci ildə qəbul edilmiş ÇKP Nizamnaməsində, eləcə də "Çin Xalq Respublikasının Sədrinə hesabatlılıq sistemi"ni təsbit edən konstitusiya dəyişikliklərində öz əksini tapıb.

Hərbi əməliyyatlar və ya ona hazırlıq zamanı bu resurs Siyə üç sütun (dövlət, partiya və ordu) üzərində qurulmuş çətin idarəetmə sistemindən imtina etməyə və bütün səlahiyyətləri tək bir orqanda cəmləşdirməyə imkan verəcək və Mərkəzi Hərbi Komissiyanı Böyük Vətən Müharibəsi dövründə SSRİ-nin Dövlət Müdafiə Komitəsinə bənzər bir şeyə çevirəcək. Lakin belə bir Mərkəzi Hərbi Komissiyaya təsadüfi şəxslər və ya ona kifayət qədər sadiq olmayanlar daxil edilməməlidir.

Buna görə də, Çjan Yusya və Liu Cjenlinin həbsindən dərhal sonra, hazırda iki üzvdən, sədr Si və onun yeni vitse-prezidenti Çjan Şenqmindən ibarət Mərkəzi Hərbi Komissiya (MHK) hərbi partiya təşkilatlarına seçkilər üçün yeni proseduru təsdiqlədi. Dəyişikliklərin mahiyyəti məlum deyil, lakin onlar, ehtimal ki, hazırda beş üzv çatışmazlığı olan MHK-ya seçkilərin təşkili ilə bağlıdır. Lakin əvvəlcə həbsə olunan Çjan Yusya və Liu Cjenli bu orqandan və ÇKP Mərkəzi Komitəsindən çıxarılmalıdır. Mövcud qaydalara görə, MHK-nın yeni tərkibini təsdiqləmək üçün Mərkəzi Komitənin plenar iclası tələb olunur, lakin bu prosedurun da tənzimlənməsi və sadələşdirilməsi mümkündür. Si Cinpin artıq ölkəni və ordunu idarə etməyin əsas sistemini dəyişdirib. Növbəti mərhələ onun formalaşdırılması qaydalarını yenidən hazırlamaqdır.

P.S. Bütün hazırlıqlar üçün isə Avqustun 4-10-a qədər davam edəcək Beidahe(Beydayxe) şəhərində bir araya gələcək partiya rəhbərliyi və regional klanların toplantısından çıxacaq qərarı gözləmək lazımdır.

Pərviz Əliyev

visiontv.az

47

1