Neo-sionizm 1960-cı və 1970-ci illərdə Ərəb-İsrail müharibələrinə və İsrailin yeni əraziləri işğal etməsinə reaksiya olaraq ortaya çıxmışdır. Neo-sionizm, İsrail siyasətinin gələcək perspektivlərini araşdıran və ənənəvi Sionizm anlayışını 20-ci əsrin sonu və 21-ci əsrin əvvəlləri kontekstində yenidən araşdıran sağçı, inkişaf etməkdə olan bir siyasi ideologiyadır. Neo-sionizm ənənəvi Sionizmə incə bir baxış təqdim edir, onu müasir çağırışlara uyğunlaşdırır və əhatə dairəsini ənənəvi anlayışlardan kənara çıxarır. Onun təsirlərini anlamaq bizə İsrail siyasətinin inkişaf edən mənzərəsini daha dərindən araşdırmağa imkan verir. Neo-sionizm yəhudilərin öz müqəddəratını təyin etməsini və suveren yəhudi dövlətinə ehtiyacı vurğulayır. O, yəhudi xalqının öz siyasi taleyini təyin etmək hüququnu təsdiqləyir və yəhudi kimliyinin mərkəzi komponenti kimi yəhudi dövləti ideyasını təbliğ edir.
İsrail tərəfdarı fəal və neosionist QHT-təşkilatı Kumach-ın (missiyası dünyanın hər yerindən yəhudilərin tarixən bu gün İsrail Dövlətini də əhatə edən Eretz İsrailə immiqrasiyasını təşviq etməkdir) qurucularından biri olan ravvin Yişay Fleyşer məqaləsində neosionizmin milli komponentini vurğulayır. Onun sözləri göstərir ki, neosionistlər üçün İsrail bəlkə də ən yüksək dəyərdir. Fleyşer: 'Neosionizm İsraili yəhudi xalqının təbii və Tanrı tərəfindən verilmiş evi kimi görən orijinal yəhudi mənəvi təməllərinə əsaslanır. İsrailin gələcəyi sadəcə yəhudilər üçün qoruyucu bir sığınacaq yaratmaq deyil, əksinə, İsrail torpağında İsrail xalqı üçün qalib və nəcib bir gələcəkdir. Neosionizm yəhudi xalqının gizli enerjisidir. Bir dəfə azad edildikdən sonra onun gücü dayanılmaz olacaq. Məbəd yenidən tikiləcək, Sion şəhəri dolacaq. Və orada yeni bir mahnı oxuyacağıq və sevinclə yenidən diriləcəyik'-deyə məqaləsində bu ideyanın hədəflərini açıq göstərir.
Neo-sionizm yəhudi dövlətinin təhlükəsizliyini və yaşamasını prioritetləşdirir. O, güclü hərbi müdafiəni və İsrail sərhədlərini potensial təhdidlərdən qorumaq üçün proaktiv yanaşmanı müdafiə edir. Neo-sionizm yəhudi təqiblərinin tarixi kontekstini və yəhudi xalqı üçün təhlükəsiz sığınacaq kimi yəhudi vətəninə ehtiyacı qəbul edir. Bu ideologiya hesab edir ki, İsrailin milli təhlükəsizliyinin təmin edilməsi yəhudi əhalisini potensial təhdidlərdən qorumaq üçün çox vacibdir. Bu baxış yəhudi xalqının tarix boyu yaşadığı təcrübələrə, o cümlədən Holokosta və gələcək vəhşiliklərin qarşısını almaq üçün güclü müdafiə aparatının zəruri olduğuna inancına əsaslanır. Neo-sionizm İsraili düşmənlər dənizi ilə əhatə olunmuş bir ada kimi görür və bu da güclü milli təhlükəsizlik aparatının saxlanmasının vacibliyini artırır.
Neo-sionistlər İsrail ərazisinin 1967-ci ildən əvvəlki sərhədlərindən kənara çıxmasını müdafiə edir, İsrail sərhədləri ilə bağlı hər hansı bir güzəşti rədd edir və Qərb Sahili və Şərqi Qüds də daxil olmaqla tarixi yəhudi torpaqlarının İsrailin nəzarəti altında qalmalı olduğunu iddia edirlər. Onlar bu genişlənmənin İsrailin təhlükəsizliyi və tarixi əhəmiyyətli ərazilərdə yəhudi məskunlaşmalarının yerləşdirilməsi üçün zəruri olduğunu iddia edirlər. Ərazi legitimliyi neo-sionizmin əsas tərkib hissəsidir, çünki bu siyasi ideologiya məhz 20-ci əsrin ikinci yarısındakı ərəb-İsrail müharibələri və İsrailin Fələstin ərazilərini işğal etməsi zamanı formalaşmışdır. Bir təhlilimdə İsrael durmayacaq deyə başlıq atmışdım səbəbi isə məhz bu idi. Çünki, Neo-sionistlərə görə, 1947-ci ildə BMT-nin Fələstin üçün Bölmə Planı və yəhudi və ərəb dövlətlərinin yaradılması qərarı tarixən İsraillə yanaşı, Qərb Sahili, İordaniya, Misir və Livan bölgələrini də işğal etmiş Eretz İsrail ərazisində yəhudi xalqının maraqlarını əks etdirmir. İki dövlətli həll yolu indi İsrailə yalnız ən qaranlıq gələcək vəd edir (daimi müharibə, davam edən terrorizm və getdikcə militarizm və neo-sionist teokratik və ya ən azı etnokratik şovinizm tərəfindən idarə olunan daxili siyasi mədəniyyət).
Pərviz Əliyev
visiontv.az