“Əgər sizə qarşı addım atıldısa və tədbir görüldüsə, narahat olmayın. Bunu açıq, şəffaf və aydın şəkildə deyirəm – amerikalıların addımlarının qarşısını alın. 12 günlük müharibədə sionist rejimə kömək edən ölkələr var idi və bizim bununla bağlı sənədli hesabatlarımız var. Amma yenə də güzəştə getdik, dedik səhv ediblər. Lakin bu dəfə əmin olsunlar ki, qəti və sarsıdıcı cavabla üzləşəcəklər. O gün həmin bazadan zərər gördülərsə, onlara verilən imkanlara görə özləri də zərər görmüş oldular. Bunu artıq qəbul etməlidirlər.”

Qeyd edək ki, Azərbaycan Respublikası bu kimi iddiaları daim təkzib edib. Hətta İranın hazırkı prezidenti Məsud Pezeşkian da rəsmi şəkildə Azərbaycan əleyhinə səsləndirilən bu ittihamların tamamilə əsassız və yalan olduğunu bildirib.

Görünür İran fsrs molla rejimi Azərbaycanı da qarşıdurmaya cəlb etməyə çalışır. Lakin belə bir addımın nəticələri əslində rejim üçün yaxşı olmayacaq.

Fars faşist molla rejimi məhvə məhkumdur.

Siyasi şərhçi Sadiq İsabəyli

visiontv.az

Belə ki, fevralın 28-i saat 08:00-dən martın 5-i saat 10:00-a qədər sərhədi 259 Azərbaycan vətəndaşı keçib.

Xatırladaq ki, fevralın 28-də İsrailin müdafiə naziri İsrael Kats İsrail Müdafiə Qüvvələrinin İrana qabaqlayıcı zərbə endirdiyini açıqlayıb. Daha sonra ABŞ Prezidenti Donald Tramp ölkəsinin də İrana qarşı hərbi əməliyyatda iştirak etdiyini bildirib.

İran isə öz növbəsində İsrailə onlarla ballistik raket atıb. İsrail Müdafiə Qüvvələri atışları təsdiqləyib, ölkə daxilində sirenlər səslənib və hava hücumundan müdafiə sistemləri işə salınıb.

Martın 1-də İranın  Ali Lideri Əli Xameneinin hücumlar zamanı öldürüldüyü bəyan olunub.

İran  ABŞ-nin hərbi bazalarının yerləşdiyi qonşu ölkələrin əksəriyyətinə raket zərbələri endirib. Buna görə də həmin ölkələrdə hava məkanı müvəqqəti bağlanıb.

visiontv.az

Rutte bildirib ki, NATO-ya üzv ölkələr hərbi əməliyyatda birbaşa iştirak etməsələr də, ABŞ-a “əsas dəstək” göstərirlər. Belə ki, Alyans İrana qarşı hərbi əməliyyatları dəstəkləyir, çünki  Avropada da İranın “mənfi təsirini” hiss edirlər.

“NATO-nun bir çox ölkəsində, Avropada iranlı mühacirlərə sui-qəsdlər həyata keçirilib. Mənim öz ölkəm Niderland Tehran rejimi tərəfindən daimi təhlükə altındadır”, - Rutte vurğulayıb.

Baş katib kollektiv müdafiə üzrə 5-ci maddənin tətbiqini istisna etməyib. O əlavə edib ki, bunun nə vaxt və necə istifadə olunacağı barədə qeyri-müəyyənliyi qorumaq üçün ciddi səbəblər var.

visiontv.az

ABŞ prezidenti Donald Trampın ritorikasında "daha yaxşı razılaşma" çağırışları da yer alıb, rejim dəyişikliyinə eyhamlar da. Fevralın 28-dəki çıxışı, zərbələrin xarakteri isə kəskin siyasət fərqini göstərir.

AzadlıqRadiosunun İran üzrə yazarı Kian Şərifi qeyd edir ki, görünür, ABŞ artıq maksimum təzyiqlə kifayətlənmir, İranı regional güc kimi tam neytrallaşdırmaq istəyir.

Tramp aylarla məqsədinin yeni, daha sərt nüvə sazişi əldə etmək olduğunu bildirib. İsraildən müstəqil müdafiə eksperti Maykl Horovits isə deyir ki, diplomatik yol faktiki dalana dirənmişdi.

"Vaşinqtonla Tehranın danışıqları açıq şəkildə Trampın istədiyi kimi getmirdi. Ziddiyyət o qədər böyükdür ki, onu sadəcə danışıqlar yolu ilə aradan qaldırmaq mümkün deyil", – Horovits bildirib. Onun fikrincə, İran rəsmiləri Trampın yeni razılaşmanı 2018-ci ildə çıxdığı nüvə sazişindən daha üstün sənəd kimi "satmasına" imkan verəcək güzəştlərə getməyə hazır deyildilər. Diplomatik imkanlar tükəndiyindən Vaşinqton əsas dəyişiklik vasitəsi kimi gücə yönəlib.

İranlılar ayağa qalxacaqmı?

ABŞ-İsrail strategiyasının əsas amili daxili üsyana bəslənən ümiddir. Elə Tramp fevralın 28-də birbaşa İran xalqına müraciət edib, "azadlıq saatınız yaxındır" deyib, vətəndaşları hərbi mərhələ bitəndən sonra hakimiyyəti ələ keçirməyə çağırıb.

Amma ötən ilin iyununda İsraillə 12 günlük müharibə vaxtı iranlılara oxşar çağırışlar cavabsız qalmışdı. O zaman mülki əhali sağ qalmağa çalışır, sığınacaq axtarırdı. Bu dəfə isə müttəfiqlər fərqli psixoloji mühitə ümid bəsləyə bilərlər.

ABŞ-də yerləşən "United Against Nuclear Iran" Tehranın nüvə silahı əldə etməsinin qarşısını almağa çalışan təbliğat qrupudur. Təşkilatın siyasət direktoru Ceyson Brodskinin fikrincə, dövlətin gücündə aşkar zəifləmə həmin o çatışmayan katalizator rolunu oynaya bilər: "Görünür, bir ümid onadır ki, İran xalqı küçələrə çıxacaq, rejimin zəiflədiyini görərək ona qarşı daha cəsarətli olacaq".

Təhlilçinin sözlərinə görə, məqsəd dövlətin narazılığı boğmaq qabiliyyətini zəiflədərək "şansları bərabərləşdirmək", nəzəri olaraq silahsız İran xalqına ölkəyə sahiblənmək imkanı yaratmaqdır.

Amma Horovits küçə faktorunun həlledici olacağına ehtiyatlı yanaşır. Onun fikrincə, ABŞ və İsrail rəsmiləri etirazların yenidən alovlanmasını istisna etmirlər, ancaq zamanlama onların gözləntiləri ilə üst-üstə düşməyə bilər.

"Fikrimcə, münaqişə davam etdiyi müddətdə bunun ehtimalı azdır. Münaqişə bitəndən sonra iğtişaşların artmasını gözləmək daha realdır, amma rejim də, bacarsa, buna hazır olacaq", – Horovits xəbərdarlıq edir.

İş bölgüsü

K.Şərifi qeyd edir ki, zərbələrin taktiki icrası iki müttəfiq arasında koordinasiyalı iş bölgüsünü göstərir: həm İranın hərbi imkanlarına, həm də rəhbərliyinə zərbələr endirilir.

Brodskinin fikrincə, ABŞ cavab zərbələrini önləmək üçün İranın raket imkanlarını zəiflətməyə fokuslanır. İsrail isə diqqəti İran liderlərini aradan götürməyə yönəldib. Ali dini lider Əli Xamenei və prezident Məsud Pezeşkianın iqamətgahları vurulub.

Bombardmanın açılış tempi yüksək oldu. Amma əsas sual budur – hava zərbələri 47 illik teokratiyanı devirməyə yetəcəkmi? Horovits deyir ki, rejim dəyişikliyinə nail olmaq baxımından havadan zərbələr indiyədək o qədər də uğurlu olmayıb.

Di gəl, təhlilçi bu münaqişəni fərqləndirən amilə diqqət çəkir: Trampın eskalasiyaya meyli aşkar görünür: "İslam Respublikasının zəif durumunu, prezident Trampın isə müəyyən itkilərə getməyə və daha uzun kampaniya aparmağa hazır olduğunu nəzərə alsaq, bu ehtimalı istisna etməzdim".

Nəticə İranın nə qədər tez zərərsizləşdirilməsindən asılı ola bilər. Tehranın qarşılıqlı raket zərbələri endirmək, yaxud qlobal iqtisadi fəsad yaratmaq qabiliyyəti tez sıradan çıxarılsa, Vaşinqton daha cəsarətlə irəliləyə bilər. Ta ki İslam Respublikası mahiyyətini dəyişənə, yaxud daxili iğtişaşlar altında çökənədək.

visiontv.az

visiontv.az

Məsələ ondadır ki, indiyədək bombardmanlar heç bir ölkədə rejim dəyişikliyinə səbəb olmayıb.

İkincisi, İranın güclü repressiya maşını xalq etirazını yatırmaqda təcrübəyə malikdir.

Üçüncüsü, hətta Vaşinqton İslam Respublikasını parçalamağa və ya zəiflətməyə müvəffəq olsa belə, yorğun, sarsılmış iranlılar küçələrə çıxmağa qorxa bilərlər. Son etirazlarda minlərlə insan öldürülüb. Digər yandan, ölkənin siyasi müxalifəti də zəifdir, parçalanmış durumdadır.

Müəllif 1991-ci ilin fevralında ABŞ prezidenti Corc Buşun İraq xalqına müraciətini yada salır. O, İraq xalqını taleyini öz əlinə alaraq Səddam Hüseyni devirməyə çağırmışdı. Amerika bombardmanı dayandırandan sonra minlərlə kürd, şiə sünni hökumətə qarşı üsyana qalxdı. Onlar zəiflədilmiş ordunun məğlub olacağını düşünürdülər. Amma belə olmadı, Səddam qüvvələri beş həftədən də az müddətdə 50 minədək iraqlını qətlə yetirdi. Səddam daha 12 il də hakimiyyətdə qaldı.

ABŞ rəsmiləri də skeptikdir

"Reuters" isə ABŞ-nin bir çox aparıcı rəsmilərinə istinadla İrana qarşı hərbi əməliyyatın yaxın gələcəkdə rejim dəyişikliyinə səbəb olacağına skeptik yanaşdığını yazır.

Onların heç biri İran hökumətinin çökəcəyini tamamilə çıxdaş etmir, amma bunu yaxın gələcəkdə mümkün saymır.

İki mənbənin dediyinə görə, fevralın 28-də qətlə yetirilmiş ali lider Əli Xameneini SEPAH-dan sərt xətt tərəfdarları, yaxud eyni mövqeyi ruhanilər əvəzləyə bilər. Bir rəsmi deyir ki, SEPAH könüllü təslim olan deyil, çünki onlar daxili sədaqət qarşılığında nəhəng himayə şəbəkəsindən faydalanıblar.

ABŞ kəşfiyyat qurumunun hesabatına görə, yanvardakı kütləvi etirazlar vaxtı SEPAH-dan fərarilik qeydə alınmayıb. Fərarilik istənilən inqilabın uğurlu olması üçün ön şərt sayılır.

"Reuters" yazır ki, ABŞ kəşfiyyat cameəsində Xameneinin mümkün qətlinin təkcə rejim dəyişikliyinə səbəb olub-olmayacağı müzakirə olunmayıb. Bu ölümün İranın ABŞ ilə nüvə proqramı üzrə mövqeyini necə dəyişəcəyi, ölkəni raket və nüvə obyektlərini yenidən qurmaqdan necə çəkindirəcəyi də götür-qoy edilib.

Yanvar etirazlarından sonra Trampın xüsusi elçisi Stiv Uitkoff İranın müxalifət fiquru, keçmiş vəliəhd şahzadə Rza Pəhləvi ilə dəfələrlə danışıb. Amma iki rəsminin dediyinə görə, ABŞ-nin yüksək rütbəliləri Vaşinqtonun dəstək verdiyi istənilən müxalifətçinin ölkəni idarə edə biləcəyinə bədbin yanaşırlar.

Vaşinqtondakı Atlantika Şurasında çalışan Conatan Panikoff deyir ki, İran xalqı küçələrə çıxsa belə, rejimin sonu əsgərlərin onlara qoşulmasından asılı olacaq: "Əks halda, rejimin qalıqları, silahı olanlar hakimiyyətdə qalmaq üçün onlardan istifadə edəcək".

visiontv.az

Fujayradakı hökumət media idarəsi pilotsuz təyyarənin zərərsizləşdirildiyini və PUA-nın qalıqlarının Fujayra Neft Sənayesi Bölgəsinə düşdüyünü bildirib.

Ofis yanğının söndürüldüyünü və işin bərpa olunduğunu bildirib

visiontv.az

Müəllif kitabında bizim coğrafiyanı "Aderbeidschan" (Aderbeidjan) adını qeyd edir. Buranı şimalda Gürcüstan və Dağıstan, şərqdə Xəzər dənizi və Gilan, cənubda İraq-ı Əcəm ilə həmsərhəd olduğu göstərir.

Friedrich Christian Franz kitabında azərbaycanlıların cəsur və döyüşkən bir xalq olduğunu, regionun hərbi gücünün əsasını təşkil etdiklərini qeyd edir.Qeyd edim ki, təqdim etdiyim kitab bir səyyah yaxud diplomatın gördüklərinin əks edildiyi əsər deyil, XVIII əsrin sonunda Avropanın güclü dövlətlərindən biri olan Almaniya universitetlərində tədris olunan bir dərslikdir.

Bu o deməkdir ki, o dövrün Avropa elm və təhsili Azərbaycanı konkret sərhədləri, iqtisadiyyatı və mərkəzi şəhəri olan mühüm bir coğrafi vahid kimi tanıyırdı.

Məlumart üçün yazım ki, müəllif dərsliyi yazanda təkcə öz gördüklərini deyil, antik dövr müəlliflərindən tutmuş, öz dövrünün məşhur səyyahlarına qədər hər kəsin məlumatlarıni istinad kimi istifadə edib.

Müəllif konkret olaraq Azərbaycan əhalisini o dövrün terminologiyası ilə türkdilli xalqlara aid olan "Türkmenen" və ya "Tartaren" adı ilə qeyd edir. Friedrich Christian Franz yazır ki, Azərbaycan coğrafiyasında ünsiyyət vasitəsi türk dilidir. Müəllif vurğulayır ki, bu dil fars dilindən fərqlənir və bölgənin özünəməxsus kimliyini təşkil edir.

“Azərbaycan türkcəsi təkcə yerli xalqın deyil, həm də dövrün hərbi elitasının və idarəçilərinin dilidir”- yazan tədqiqatçı qeyd edir ki, əhalinin böyük əksəriyyəti bu dildə danışır.

Müəllif qeyd edir ki, Azərbaycanın sərt qışı və təmiz dağ havası buranın insanlarını daha dözümlü, sağlam və döyüşkən edib. Franzın kitabında Azərbaycan sadəcə bir ad deyil, bura zəngin ticarəti, strateji hərbi gücü, türkdilli cəsur əhalisi və qədim şəhərləri olan mühüm bir coğrafiya olması təsdiq edilir.

Alman alimi Azərbaycan adının və sərhədlərinin tarix boyu sabit qaldığını əminliklə yazaraq xüsusilə vurğulayır ki, bu ad qədim mənbələrdən gəlir və bölgənin özünəməxsus kimliyini əsrlər boyu qoruyub saxlayır.

Kitabda o sözlərini belə formalaşdırır:

"Bura qədim torpaqıdır, cəsur və türkdilli xalqı var, torpağından neft və ipək çıxır, şəhərləri ticarət mərkəzidir və bura bütün imperiyanın ən bərəkətli, lakin hərbi baxımdan ən keçilməz bölgəsidir."

“Azərbaycanın torpaqları o qədər qədimdən bəri münbit və əhəmiyyətlidir ki, bu ərazi həmişə böyük fatehlərin və imperiyaların diqqət mərkəzində olub”-yazan Franz eyni zamanda burda yaşayan ermənilər barədə qeyd edir ki, ermənilər tacir xalqdır:

“Azərbaycanda ermənilər vergi ödəyən və xristian dinini saxlayan bir azlıqdır”

Kitabı tam oxuyaraq ətraflı məlumat əldə etmək olar:

Prof.Dr. Zaur Əliyev

visiontv.az

Eyni zamanda, bölgədə internetin kəsilməsi və elektrik enerjisində genişmiqyaslı problemlərin yaşandığı barədə məlumatlar paylaşılır.

Rəsmi qurumlar məsələ ilə bağlı açıqlama verməyib. Yayılan məlumatların müstəqil şəkildə təsdiqi hələlik mümkün deyil. Bölgədə təhlükəsizlik vəziyyətinin qeyri-müəyyən olduğu bildirilir.

visiontv.az

Osuminin kəşfi göstərdi ki, orqanizm aclıq çəkdikdə hüceyrələr sadəcə "dayanmır", əksinə, onlar aktiv şəkildə daxili təmizlik aparır. Bu kəşf, sənin məqaləndə bəhs etdiyin orucun bioloji möcüzəsi üçün ən böyük elmi dayaqdır.

Məqsədim Yoşinori Osumi haqqında yazmaq, bir alimin inadkarlığının və "heç kimin baxmadığı yerə baxmaq" fəlsəfəsinin hekayəsini nəql etmək deyil. Niyyətim yapon alimin araşdırmalarının Ramazan Orucu haqqındakı düşüncələrimizin köklü şəkildə dəyişdirdiyinə diqqət çəkməkdir…

B mövzu son illərdə elmi dairələrdə ən çox müzakirə olunan sahələrdən biridir. Əvvəllər oruc tutmaq sadəcə mənəvi bir ritual hesab olunurdusa, bu gün müasir biologiya və tibb bu prosesin hüceyrə səviyyəsində bir "yenilənmə düyməsi" olduğunu sübut edir.

İnsan orqanizmi təkamül boyu qida bolluğu üçün deyil, qida qıtlığına uyğunlaşmaq üçün dizayn edilmişdir. Müasir dövrdə 7/24 – həftədə 7 gün, gündə 24 saat qidaya əlçatanlıq bir çox xroniki xəstəliklərin bünövrəsini qoyur. Oruc isə bədənimizə bu fasiləsiz emal prosesindən dincəlmək və daxili mexanizmlərini təmir etmək şansı verir.

1. Autofaqiya: Nobel Mükafatlı "Özünütəmizləmə"

Oruc tutmağın bəlkə də ən möhtəşəm elmi tərəfi autofaqiyadır. 2016-cı ildə yapon alimi Yoşinori Ohsumi bu sahədəki kəşfinə görə Nobel mükafatı almışdır.

Uzunmüddətli aclıq zamanı hüceyrələr kənardan enerji ala bilmir və bununla da daxildəki köhnəlmiş, zədələnmiş zülalları və orqanoidləri "yeməyə" başlayırlar. Nəticədə ədən bir növ tullantılardan, zibillərdən təmizlənir ki, bu da qocalmanı ləngidir və xərçəng hüceyrələrinin yaranma riskini azaldır.

2. İnsulin Həssaslığı və Metabolik Sağlamlıq

Müasir insanın ən böyük problemi qanda şəkərin və insulinin daim yüksək olmasıdır. Oruc zamanı qlükoza ehtiyatları tükənir və insulin səviyyəsi kəskin şəkildə aşağı düşür. Bu, hüceyrələrin insulinə qarşı həssaslığını artırır, nəticədə Tip 2 diabet riski minimuma enir.

Bədən enerji üçün şəkəri yandırmağı dayandırıb, yağ ehtiyatlarına keçid edir (ketozis). Bu, həm artıq çəkiyə nəzarət, həm də daxili orqanların ətrafındakı piylərin əriməsi deməkdir.

3. Beyin Sağlamlığı və BDNF Faktoru

Orucun təsiri sadəcə mədə ilə məhdudlaşmır. Elm sübut edir ki, aclıq beyni daha iti və dözümlü edir. Aclıq zamanı beyində BDNF (Brain-Derived Neurotrophic Factor – Beyin mənşəli neyrotrofik faktor) adlı zülal artır. Bu zülal yeni neyronların yaranmasını stimullaşdırır və beyni Altsheymer, Parkinson kimi neyrodegenerativ xəstəliklərdən qoruyur.

Mənəvi tərəfi ilə elmi tərəfinin kəsişdiyi nöqtə də budur: Oruc zamanı artan fokuslanma və zehni aydınlıq məhz bu neyrokimyəvi dəyişikliklərlə bağlıdır.

4. Sirkadlan Ritmlər və "Bioloji Saat"

Orucun vaxtı ilboyu dəyişir. Bu, bədənin müxtəlif fəsillərdə və müxtəlif gündüz uzunluqlarında özünü tənzimləməsinə kömək edir. Oruc tutmaq bədənin daxili saatını (sirkadlan ritmini) tənzimləyən genləri aktivləşdirir. Bu, yuxu keyfiyyətindən tutmuş hormon balansına qədər hər şeyə müsbət təsir edir.

5. İltihabın (İnflamasiya) Azalması

Bir çox modern xəstəliklərin (oynaq ağrıları, ürək-damar problemləri) kökündə xroniki iltihab dayanır. Oruc zamanı bədəndəki iltihab markerləri (məsələn, C-reaktiv zülal) nəzərəçarpacaq dərəcədə azalır. Bədən enerjisini həzmə deyil, mövcud olan mikro-iltihabları sağaltmağa sərf edir.

Beləliklə, oruc tutmaq elmi baxımdan orqanizmin "yenidən başladılması" (reset) prosesidir. Bu, sadəcə bir pəhriz deyil, genetik səviyyədə kodlaşdırılmış bir bərpa proqramıdır. Hüceyrələrin təmizlənməsi, hormonal balansın bərpası və beynin müdafiə sistemlərinin güclənməsi orucu həm tibbi, həm də bioloji cəhətdən əvəzsiz edir.

“Madəm ki, aclıq insan orqanizminiə bu qədər faydalıdır, o zaman Oruc tutmaq yerinə “Aralıqlı Aclıq” (Intermittent Fasting) a tutmaq olar”, – bəzən gənclər bu iki fərqli şeyi qarışdırırlar. Son zamanlar populyar olan "Aralıqlı Aclıq" (16:8 metodu) ilə Ramazan orucu arasında həm oxşarlıqlar, həm də mühüm fərqlər var. Ən böyük fərq "Quru Oruc" (Dry Fasting) faktorudur.

Müqayisə edərsək fərqin bariz olduğu:

Aralıqlı Aclıqda – su içmək sərbəstdir;

Ramazan Orucunda – tamamilə qadağandır.

Aralıqlı Aclıqda – aclıq müddəti 16 saat;

Ramazan Orucunda – coğrafi mövqeyinə görə 12-18 saat.

Aralıqlı Aclıqda – autofaqiya 16-cı saatdan sonra başlayır;

Ramazan Orucunda – su qəbulu olmadığı üçün daha erkən.

Aralıqlı Aclıqda – şəkərdən yağ yandırmağa keçid yavaşdır;

Ramazan Orucunda – su qıtlığı yağları daha sürətli parçalamağa məcburdur.

Ancaq ən önəmli fərq budur ki, Aralıqlı Aclıqda mənəvi faktör yoxdur, yalnız sağlamlıq məqsədlidir. Ramazan Orucunda isə güclü mənəvi fokus, ruhani məqsəd və iradə tərbiyəsi var.

Nə üçün Ramazan Orucu daha effektiv sayılır?

Elmi araşdırmalar göstərir ki, bədənə su daxil olmadıqda hüceyrələr öz daxili su ehtiyatlarını yaratmaq üçün yağ toxumalarını daha sürətlə parçalayır. Bu proses zamanı ortaya çıxan "metabolik su" hüceyrənin ən təmiz su mənbəyidir.

Digər tərəfdən regenerasiya daha sürətli baş verir. Su qəbulu olmadıqda bədən sanki "ekstremal təmizlik" rejiminə keçir. Bu, iltihab əleyhinə təsirin (ing. Anti-inflammatory effect) Aralıqlı Aclığa nisbətən 3 dəfə daha güclü olmasına gətirib çıxarır.

Böyrəklər və qaraciyər istirahət edir. Maye qəbulunun dayanması filtrasiya sistemlərinə qısa müddətli, lakin dərin bir istirahət verir, bu da sonradan həmin orqanların daha səmərəli işləməsinə kömək edir.

İradənin Neyrobiologiyası çox maraqlıdır. Ramazan orucunda mənəviyyat və nizam-intizam ön planda olduğu üçün beynin qərar vermə mərkəzi (prefrontal korteks) üzərində daha çox nəzarət qazanır. Bu, dopamin asılılıqları ilə (məsələn, şəkər və ya texnologiya asılılığı) mübarizədə elmi cəhətdən sübut olunmuş bir üsuldur.

Ramazan orucu sadəcə bir "pəhriz" deyil, o, bədənin həm biokimyəvi, həm də neyroloji səviyyədə tam transformasiyasıdır. Aralıqlı aclıq bədəni təmir edirsə, Ramazan orucu onu sanki "yenidən qurur".

İbrahim Nəbioğlu

visiontv.az

Məluamta görə, güclü partlayışın səbəbindən ətraf bölgələrdə də evlərin şüşələri qırılıb.

Hadisə yerinə çox sayda ambulans cəlb olunub, bölgə mühasirəyə alınıb.

visiontv.az

Prezident Ərdoğan eskalasiyanı dayandırmaq üçün üçtərəfli danışıqlar formatı (Türkiyə-İran-ABŞ) təklif edib. Xarici işlər naziri Hakan Fidan problemin hərbi yolla həllinə qarşı olduqlarını dəfələrlə vurğulayıb, tərəflər arasında dialoqun qurulması və İstanbulda görüşlərin keçirilməsi üçün səy göstərib.

Digər tərəfdəbən, Türkiyədəki bazaya hücum nəzəri olaraq NATO Nizamnaməsinin 5-ci maddəsini işə sala bilər ki, bu da Alyans və İran arasında tammiqyaslı müharibə demək olardı. Tehran ərəb ölkələrindəki bazalara hücum edərkən, Türkiyədəki NATO ilə birbaşa qarşıdurmadan qaçmağa çalışır.

Politoloq Zaur Əliyev

visiontv.az

Bildirilib ki, İran hökuməti yaranmış vəziyyətdən və ictimaiyyətin fikrinin müharibəyə yönəlməsindən istifadə edərək müxaliflərin aradan götürülməsi hallarını sürətləndirə bilər.

Beynəlxalq insan haqları təşkilatları və fəalları siyas məhbusların vəziyyətini diqqətdə saxlanmağa çağırılıb.

Qeyd olunub ki, İran hökuməti bundan əvvəl, İran-İraq müharibəsinin başlaması və bitməsi dövründə də minlərlə siyasi məhbusun həyatına son qoyub:

"Bu təcrübənin yenidən yaşanacağı barədə nigəranlıqları artırıb, rejimin yeni repressiyaları və cinayətlərinin qarşısını almaq üçün insan haqları fəallarının məsələni daima diqqətdə saxlaması vacibdir".

visiontv.az

Tramp, ehtimal ki, diplomatik vasitələr də daxil olmaqla, İran probleminin həlli üçün bir neçə variantı nəzərdən keçirib. Buna görə də, Cenevrə danışıqları sadəcə hərbi təcavüzə hazırlıq üçün bir örtük deyildi, əgər Tehran, Karakasın nümunəsini izləyərək, Pekinə neft və mayeləşdirilmiş təbii qaz tədarükünü dayandırmağa razı olsaydı, İsrailin güclü təzyiqinə baxmayaraq, qan tökülməsinin qarşısını almaq tamamilə mümkündür. Lakin Tehran bundan imtina etdi və üstəlik, Hörmüz boğazını bağlamaqla hədələdi ki, bu da nəhayət Trampı İranın qərar qəbuletmə mərkəzlərinə qarşı zərbələrin və rəhbərliyinin öldürülməsinin qaçılmaz olduğuna inandırdı.

Lakin nəticədə Trampın Tehranda rejim dəyişikliyinə ehtiyacı yoxdur onun Vaşinqtonla enerji sazişi üzrə danışıqlar aparmaq istəyən qüvvələrin hakimiyyətə gəlməsi lazımdır. Belə bir razılaşma (buna Venesuela 2 deyək) Vaşinqtona Pekin üzərində güclü təsir göstərəcək, Çinin yeni qlobal hegemon statusuna yüksəlməsinə mane olacaq və ABŞ-ın rəhbərlik etdiyi Qərb hegemonluğunu bərpa edəcək. İran nefti və mayeləşdirilmiş təbii qaz olmadan, əvvəllər Venesuela neftini itirən Çin yalnız boru kəmərləri ilə çatdırılan Rusiya karbohidrogenləri ilə qalacaq. Bu vəziyyət Rusiya üçün müvəqqəti olaraq əlverişli görünsə də, əslində Rusiya üçün böyük təhlükə yaradır. Sadəcə ona görə ki, ABŞ Çinin Venesuela və İrana tədarükünü davamlı olaraq dayandırmaqla qaçılmaz olaraq onu son karbohidrogen mənbəyindən də məhrum etməli olduğu qənaətinə gələcək. Bu o deməkdir ki, Vaşinqtonun növbəti hədəfi Moskva olacaq.

Pərviz Əliyev

visiontv.az

Bəzi media qurumları yayımladıqları görüntülərə “Bura İran deyil, Hindistandır” başlığını verərək, Hindistandakı insanların yas tutmasının maraq doğurduğu bildirilib.

Hadisə həm Hindistan daxilində, həm də beynəlxalq mediada geniş maraq doğurub və İslam dünyasında reaksiyalara səbəb olub.

visiontv.az

Maraqlı tarixi sənəddir, elə deyilmi?

Fotoşəkil I Dünya müharibəsinin başladığı ilk aylara təsadüf edir.

Bu dövrdə Rusiya və Osmanlı İmperiyaları artıq qarşıdurma ərəfəsində idilər.

Rus mətbuatı Ənvər Paşanı əsas hədəf və "düşmən" kimi qələmə verirdi.

Şəklin alıtna yazılmış “Rusiyanın düşməni" ifadəsi həm də Ənvər Paşanın Almaniya ilə yaxın ittifaq qurmasına, habelə Rusiyanın Qafqazdakı maraqlarına görədir. Ruslar artan türk millətçiliyindən ehtiyatlanır və Gənc Türklər hərəkatının ilham qaynağı olan gənc generaldan çəkinirdilər. Ənvər Paşanın "İttihad və Tərəqqi" partiyasındakı liderliyi, eləcə də onun 1908-ci il Gənc Türklər inqilabındakı fəallığı ni diqqətə alınmayacaq bir xüsuslar deyildilər.

Jurnalın Ənvər Paşanı klassik Osmanlı uniformasında, başında ay-ulduzlu qalpaqda verməkdəki məqsədi rus xalqını müharibəyə hazırlamaq idi.

Jurnalın bu sayının çıxmasından cəmi bir ay sonra – 1914-cü ilin oktyabrında Baş Qərargah rəisi Ənvər Paşanın əmri ilə Osmanlı donanması Rusiya limanlarını atəşə tutdu və bu, hər iki imperiya üçün fəlakətlə nəticələnəcək müharibənin başlanğıcı oldu.

Azərbaycan tarixi üçün Ənvər Paşanın xüsusi önəmi var.

1918-ci ildə Bakının bolşevik-daşnak işğalından azad edilməsi üçün Qafqaz İslam Ordusunu təşkil edən və qardaşı Nuru Paşanı Azərbaycana göndərən məhz o idi.

Məncə, rus mətbuatının Ənvər Paşanı "düşmən" adlandırmasının ən əsas səbəbi də elə onun Rusiya ekspansiyasına qarşı apardığı mübarizəsi idi.

İbrahim Nəbioğlu

visiontv.az

İranın yaxın 20 gün ərzində raket arsenalından geniş şəkildə istifadə edə biləcəyi mümkün görünür. Həm İsrail–ABŞ tandemində, həm də İranda danışıqlara meyillilik müşahidə edilir. Lakin mövcud vəziyyətdə ABŞ İranla birbaşa danışıqlara başlasa, bu, Tehranın mövqeyini gücləndirə bilər. Bu səbəbdən Vaşinqtonun ilkin mərhələdə İrana daha sərt hərbi zərbələr endirməsi həyata keçirilir.

Ümumilikdə, bu müharibə ABŞ-ın prezidenti Donald Trumpın siyasi imicinə mənfi təsir göstərə bilər. ABŞ artıq İranla müəyyən anlaşma mərhələsinə yaxın idi. İrandakı iqtisadi böhran, hiperinflyasiya və geniş xalq etirazları hakimiyyəti Vaşinqtonla razılaşmaya daha açıq mövqeyə gətirirdi. Lakin İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahunun təzyiqi və siyasi təsiri nəticəsində tələsik hərbi eskalasiyanın başlanması hər iki lider üçün əlavə risklər yaradacaq.

İranın ali dini rəhbərliyinə və əsas güc strukturu olan İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusuna (SEPAH) qarşı zərbələr endirilməsi Tehranın daxili güc balansını dəyişdi.

Bununla belə, İranı zəifləmiş, lakin tam sabitləşdirilməmiş vəziyyətdə buraxmaq regionda daha uzunmüddətli qeyri-sabitliyə və potensial radikallaşmaya yol aça bilər.

Bu müharibə Yaxın Şərqdə və ümumilikdə beynəlxalq siyasi nizamda ciddi dəyişikliklərə səbəb olacaq. Xüsusilə də Rusiya–Ukrayna müharibəsinin davam etdiyi bir şəraitdə ABŞ-ın ikinci böyük hərbi cəbhəyə daxil olması taktiki səhv idi. Bu addım Vaşinqtonun qlobal prioritetlərinə və resurs bölgüsünə yenidən baxmasına səbəb olacaq.

Digər tərəfdən, İsrail rəhbərliyi hesab edir ki, İrana endirilən zərbələr daxildə rejimə qarşı narazılığı artıracaq və hakimiyyət dəyişikliyinə zəmin yaradacaq. Lakin tarix göstərir ki, xarici müdaxilə çox vaxt əks effekt verərək daxili konsolidasiyanı gücləndirir.

Hazırda ABŞ-ın İranın islahatçı qanadı ilə müzakirələrə açıq olduğu görünür . Ona görə də ishalatcı qanadın üzvülərinə sui-qəsd həyata keçirilmir. Bununla yanaşı, SEPAH-ın sərt mövqeyi danışıqlara əsas maneədir. Bu səbəbdən ABŞ-ın bu mərhələdə məhz SEPAH-ın hərbi infrastrukturlarını hədəfə alacaq. Bununla SEPAH tam fiaskoya uğratmağa nail olması mümkündür.

Məhəmməd Əsədullazadə, Milli Cəbhə partiyasının başqanın müavini, siyasi ekspert

visiontv.az

Hadisənin hansı tarixdə baş verdiyi və aparatın hansı şəraitdə əraziyə düşdüyü barədə rəsmi açıqlama verilməyib.

visiontv.az

Azərbaycan son 5 ildə Avropaya 56 milyard kubmetrdən çox təbii qaz nəql edilib. Azərbaycan Avropa İttifaqına təbii qaz ixrac edən ölkələr arasında ilk beşlikdə qərarlaşıb. Artıq Azərbaycan qazı yalnız Mərkəzi və Şərqi Avropa ilə yanaşı, Qərbi Avropa bazarına da daxil olmaqdadır.

Enerji əməkdaşlığı Azərbaycanın valyuta gəlirlərinin artmasına da imkan yaradır. Bu il Azərbaycanın neft-qaz satışından xalis gəlirinin 8.5 milyard manat olacağı proqnozlaşdırılır. Bu ilin əvvəlinə Dövlət Neft Fondunun aktivləri 22,5% artaraq 73.5 milyard dollara çatıb. Fondun investisiya portfeli üzrə toplam gəlirliyi isə artaraq 6.2 faizə çatıb.

Yeni mərhələdə Azərbaycan öz yaşıl enerjisini də Avropa bazarına çıxaracaq. Gürcüstan ərazisi və Qara Dənizin dibi ilə Azərbaycanda bərpa olunan mənbələrdən əldə edilən enerji 2027-ci ildən sonra Avropa İttifaqına ixrac edilə bilər. Bu o deməkdir ki, növbəti mərhələdə Azərbaycan yalnız ənənəvi resursları deyil, həmçinin innovativ enerji məhsulları ilə də Avropaya bazarına daxil olacaq.

Millət vəkili Vüqar Bayramov

visiontv.az

İranın Körfəz ölkələrinə raket zərbələri Türkiyəni də narahat edir. Türkiyə hakimiyyəti, müxtəlif siyasi partiyalar və cəmiyyəti daima İsrailin siyasətini sərt tənqid edirlər və onlar İrana qarşı müharibənin əleyhinədirlər. Ancaq İranın ərəb ölkələrini hədəf alması da Türkiyədə narazılığının artmasına səbəb olub. Çünki, Körfəz ölkələri Türkiyənin tərəfdaşlarıdır və Ankara tərəfdaşlarının təhlükə ilə üzləşmələrini istəmir. Təsadüfi deyil ki, Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan son müsahibəsində İranın “mən batırımsa, qoy bütün bölgə batsın” strategiyasının yanlış olduğunu söyləyib. Azərbaycan üçün də İranın Körfəz ölkələrini hədəf seçməsi qəbuledilməzdir. Bu arada, Azərbaycanın xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov Körfəz ölkələrinin xarici işlər nazirləri ilə telefonla danışıb. Telefon danışıqlarında bölgədə artan gərginlik müzakirə olunub.

Elxan Şahinoğlu

visiontv.az

Məlumata görə, sözügedən obyekt SEPAH tərəfindən idarə olunub və İsrail hədəfə alıb.

visiontv.az

- Kremlin regional müharibədən kənarda qalması üçün praktiki və geosiyasi səbəbləri onun İsraillə əlaqələrindəki gizlilik, ABŞ ilə razılaşmanın səviyyəsi ilə əlaqəli şəkildə inkişaf edir. Ancaq başqa bir səbəb də var:

bu, Rusiyanın müharibədə iştirakı zamanı Kreml daxilində elita arasındakı münasibətlərdə rəqabətin şiddətlənəcəyi ilə əlaqəli baxışları əhatə edir,

- Ukraynada müharibə aparmasa idi belə, Rusiya İranın xeyrinə birbaşa müharibəyə özünü salmayacaqdı,

- ABŞ İsraillə birgə İrana qarşı apardığı hərbi əməliyyatlarda Rusiya və Çinin regiondakı limitli təsirlərini üzə çıxardı,

- ABŞ Prezidenti Donald Trampın güc tətbiqində yeni norma yaratması Rusiyanın Ukraynadakı hərbi kampaniyasında Kremlə bəzi fürsətlər verir,

- ABŞ və İsrail müttəfiqliyi İranın dərinliklərinə hücum etdikdən və Tehran cavab verdikdən sonra eskalasiya dərinləşir. Bu hadisələr İranın nüvə faylı üzərində ABŞ, Rusiya və Çin pərdəarxası qarşıdurmasını gücləndirir. Çünki İranın 60 faizə qədər zənginləşdirilmiş uran ehtiyatına çıxış regionun güc balansını yenidən müəyyən edə biləcək hadisə ola bilər,

- İran pilotsuz təyyarəsi Kiprdəki Britaniya hərbi bazasına zərbə endirib. Bu, Londonun ABŞ-nin hərbi kampaniyasını qınasa da, onun müharibədə iştirakına verilən əks-reaksiyadır,

- Çünki Amerika hərbi təyyarələri Yaxın Şərqə gedən yolda Böyük Britaniya hərbi bazalarından keçir və London buna icazə verib,

- Tehrana qarşı müharibə həyata keçirən Vaşinqtonla Təl-Əvivin təqdim etdiyi rəsmi oxunuşları koordiyasiya prizmasından belə qiymətləndirmək olar:

Tehranın müharibə və müdafiə qabiliyyətini zəiflətmək, nüvə proqramını sıfırlamaq, rejim dəyişikliyi həyata keçirmək üçün əlaqələndirilmiş səy,

- Lakin müharibənin nəticələri barədə tələsik proqnoz vermək olmur, çünki proseslərin açıq və gizli iştirakçıları arasında koordinasiyanın, məxfi planın nədən ibarət olduğu haqqında data əsaslı hərətərfli təsəvvürlər ictimaiyyətə sızdırılmır,

- Ehtimalla ABŞ və İsrail iranla müharibəni özlərinə lazım olduğu qədər davam etdirəcəklər. Əgər İranın cavab zərbələri güclü olsa, təyin olunan müddətlə bağlı plan qüvvədən düşə bilər...

Siyasi şərhçi Aqşin Kərimov

visiontv.az

Bu, İspaniyanın ABŞ-nin İrana hücum etmək üçün öz ərazisində birgə idarə olunan hərbi bazalardan istifadə etməsinə icazə verməməsindən və Vaşinqtonun bir neçə KC-135 təyyarəsini Kadis və Sevilyadakı bazalardan geri çəkməsinə məcbur etməsindən sonra baş verib.

visiontv.az

General İranın, iyunda İsraillə 12 günlük müharibədə olduğu kimi, kütləvi zərbələri koordinasiya etməyə çaba göstərdiyini deyir: "Görünür, liderlər qətlə yetiriləndən sonra aşağı bölmələrə səlahiyyət verilib və öncə təsdiqlənmiş hədəflərə qarşı tədbirlər görülür".

"Prezidentin aydın dediyi kimi... ABŞ-nin, İsrailin və digər əməliyyatların məqsədi elə şərait yaratmaqdır ki, xalq, rejimə sadiq olmayan qüvvələr rejimi devirə bilsin. Bunun gerçək olub-olmayacağını isə görəcəyik", – general vurğulayıb.

Parçalanma mümkündür

Bundan sonra nə gözləmək olar – İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun güclənməsinimi, dini isteblişmentdə parçalanmasınımı, yoxsa alternativ güc mərkəzinin yaranmasınımı?

AzadlıqRadiosunun Vaşinqton müxbiri Aleks Raufoğlunun bu sualına general Petraus belə cavab verib ki, parçalanma ehtimalı mümkündür. Bir iranlı akademikin müşahidəsinə görə, vaxtilə rejim 80 faiz əsl dindarlardan – sərt xətt tərəfdarları və fundamentalistlərdən, 20 faiz şarlatanlardan, yəni axına qoşulanlardan ibarət olub. İndi isə həmin akademik bu göstəricilərin 80 faiz şarlatanlar, 20 faiz əsl dindarlar olduğunu deyir.

"Belədirsə, onda praqmatiklərin rejimi ələ keçirməsinin məqamıdır. Rejim 1979-cu ildən bəri İran rialının 99 faiz dəyərsizləşməsinə, beynəlxalq təcridə, ölkədə yoxsulluğa səbəb olub. Bu xüsusi bir uğur göstəricisi deyil", – Petraus vurğulayır.

Bəs, rejim dəyişikliyi daxildən olmalıdırsa, bu nə qədər realdır? Axı sıravi iranlılar silahsızdır və təşkilatlanmayıblar.

"Onların silahı, təşkilatı, real hərbi gücü yoxdur. Bu, yalnız rejim daxilindəki elementlərdən gələ bilər. Bu elementlər hərbi güc üzərində monopoliyaya, liderliyə malikdir, rejimin bəzi üzvlərini kənarlaşdıraraq xalqı bir araya yığa bilər. Belə durumlarda daha çox silahı olan, qəddarlığa daha həvəsli xalq çox vaxt uduzur. Sovet İttifaqının dağılmasından, "Berlin divarı"nın yıxılmasından sonra bəzi rəngli inqilablar avtoritar rejimlərin axırına çıxıb. Bu da ümid verir", – general deyir.

Mümkün eskalasiyaya necə hazırlaşmalı?

General Petrausun fikrincə, ABŞ, İsrail və digərləri İranın qarşılıqlı zərbələr endirmək qabiliyyətini mümkün qədər tez azaltmalıdır. Təkcə raketlərini və raket buraxılışı qurğularını deyil, istehsal obyektlərini də vurmalıdır: "Eyni şey yaxın və uzaq məsafəli dronlara, Körfəzdə nəqliyyatı pozan donanma gəmilərinə də aiddir. ABŞ-nin dünən doqquza yaxın belə gəmini vurduğu deyilir".

Bəs, bütün bunlar İranın regiondakı əlaltı qruplarına necə təsir edəcək? ABŞ və tərəfdaşları mümkün eskalasiyaya necə hazırlaşmalıdır?

Petraus bütün proksilərin dramatik şəkildə zəiflədildiyini bildirir, "Hizbullah" da onların sırasındadır. HƏMAS daha ciddi strateji təhdid yaratmır, Suriya daha İranın müttəfiqi deyil: "İndi əsas məsələ onların İranı dəstəkləmək üçün mümkün cəhdlərinə qarşı hazırlıqlı olmaqdır. 11 Sentyabr terrorundan bəri İsrailin yanaşması dəyişib, o, keçmişdə olduğu kimi, təhdidlərin yenidən formalaşmasına imkan verməyəcək".

visiontv.az

Videoda bəzi şəxslərin üzlərinin yeni qırxıldığı ehtimal edilir. Maskaların kənarlarından görünən hissələrdə saqqal izlərinin olmadığı diqqət çəkir. Sosial şəbəkə istifadəçilərinin bir qismi bu şəxslərin İran İnqilab Keşikçiləri Korpusunun üzvləri olduğunu və ölkədən çıxdıqlarını iddia edir.

Bəzi Əfqanıstan rəsmilərinə istinadən yayılan məlumatlarda bildirilir ki, sərhədi keçən şəxslər bir gün əvvəl saqqallarını qırxıblar. İddialara görə, onlar əvvəlcə hərbi forma geyiniblər, lakin sonradan mülki geyimdə sərhədi tərk ediblər.

Hazırda yayılan görüntülərlə bağlı rəsmi Tehran tərəfindən hər hansı açıqlama verilməyib. Videonun həqiqiliyi və görüntülərdəki şəxslərin kimliyi müstəqil mənbələr tərəfindən təsdiqlənməyib.

visiontv.az

Neft isə son aylar ərzində ən yüksək – 7 faizədək bahalanıb.

"Brent" neftinin bareli 82.27 dollara yüksəlsə də, sonradan 78.28-ə düşüb.

"Qərbi Texas" neftinin bareli isə 75.33 dollara yüksələndən sonra 71.76-ya düşüb.

ABŞ və İsrailin İrana zərbələri, Tehranın cavab hücumları nəticəsində tankerlərə ziyan dəyib, Hörmüz boğazında nəqliyyat kəskin pisləşib.

Bazar günü – martın 1-nə olan məlumata görə, 200-dən gəmi, o cümlədən neft və mayeləşdirilmiş qaz tankeri boğazdan kənarda lövbər salıb.

Adi günlərdə bu boğazdan qlobal tələbin 1/5-nə bərabər neft daşınır.

"Bazarlar münaqişənin ciddiliyini anlayırlar, amma indilik bunun sistematik böhran deyil, geosiyasi şok olmasının siqnalını verirlər", – "Phillip Nova"nın aparıcı təhlilçisi Priyanka Saçdeva "Reuters"ə deyib.

Beynəlxalq Enerji Agentliyinin direktoru Fatih Birol martın 1-də deyib ki, qurum Yaxın Şərqdə böyük istehsalçılarla təmasdadır. Bu agentlik fövqəladə vəziyyətlərdə inkişaf etmiş ölkələrdən strateji neft ehtiyatlarının açılmasını koordinasiya edir.

"Citi" təhlilçiləri bu həftə "Brent" neftinin barelinin 80-90 dollara satılacağını gözləyirlər.

visiontv.az

Ayətullah Əli Moəllemi qeyd edib ki, narahat olmağa ehtiyac yoxdur, çünki seçki prosesi sürətli olacaq və keçmişdə olduğu kimi, inqilabın həlak olan lideri roluna uyğun bir şəxsiyyət ali rəhbər postuna gətiriləcək.

visiontv.az

Ayrıca Çin ordusu, onilliklərdir davam edən ABŞ-ın bütün periferiyaları boyunca artan və kütləvi hərbi güclənməsinə qarşı Çini sərhədləri daxilində və sərhədləri boyunca müdafiə etmək üçün qurulub. İrana qarşı bu müharibəni başlatmaq üçün ABŞ onilliklər ərzində qlobal və regional bazalar, logistika şəbəkələri, sursat anbarları, regional inteqrasiya olunmuş hava hücumundan müdafiə imkanları və s. şəbəkəsi quraraq əvvəlcə İranı mühasirəyə alıb, sonra ona hücum edib. Çinin edə biləcəyi şey, yalnız qanunsuz ABŞ sanksiyalarına qarşı iqtisadi dəstək vermək, İranın hərbi sənaye istehsalına texniki/maddi dəstək vermək, silah və avadanlıqların ötürülməsi yolu ilə hərbi dəstək göstərməkdir.

Pərviz Əliyev

visiontv.az

Keçmiş müşavir vurğulayıb ki, İran kəşfiyyat xidmətləri ölkə ətrafındakı vəziyyəti daim izləyir, ABŞ və İsrailə məxsus hədəflər barədə geniş kəşfiyyat məlumatlarına sahibdir.

O, əlavə edib ki, məlumat bazası mütəmadi yenilənir və İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahunun görüşlərinin keçirildiyi yerlər də İrana məlumdur.

visiontv.az

Tramp Fransa və Almaniyanı müttəfiqlər kimi tərifləyərək deyib ki, "indi Avropada digər ölkələrlə çox güclü əlaqələrimiz var".

Starmer martın 1-də bildirib ki, Birləşmiş Ştatlara Britaniyanın hərbi bazalarından müdafiə zərbələri üçün istifadəyə icazə verəcək. Amma İrana ilkin zərbədə bu bazalardan istifadə olunmayıb.

visiontv.az

AEBA məsələ ilə bağlı “X” hesabında paylaşım edərək vurğulayıb ki, 12 günlük zamanı ciddi zədələnmiş Nətənz nüvə obyektinin daxilində radiasiya riski müşahidə olunmayıb.

Bundan əvvəl İran Atom Enerjisi Təşkilatının rəhbəri Məhəmməd Eslami Nətənz nüvə obyektinin iki raket hücumuna məruz qaldığını açıqlamışdı.

visiontv.az

Mahmud Əhmədinejad 2005-ci ildə Tehranda Preziden sarayına gələndə ilk növbədə qiymətli ipək İran xalçalarını yığışdırdı, paytaxt məscidlərinin birinə bağışladı. İşə çantasında özü ilə nahar yeməyi - ya pendirlə, ya da ətlə çörək gətirirdi. Yoldaşı Fərahi xanım Tehran universitetlərinin birində xadimə işləyirdi. Tehranda ailəliklə atadan qalma köhnə evlərində yaşayırdılar, 1977-ci ilin “Opel” maşınından istifadə edirdilər. İşə təyin olunan hər bir nazir Qurani Kərimə əl basıb təmiz işləyəcəyinə and içirdi. Yeri gəlmişkən, deyilənə görə, Əhmədinejad özü də Qurana əl basmışdı və 8 ildə bir qəpik haram pul almamışdı. Onun 3 övladı - 2 oğlu, bir qızı var. Övladları heç biri dövlət vəzifəsi tutmayıb, indi də tutmur.

2010-cu illərdə Prezident Əhmədinejad ABŞ-da səfərdə (qeyri-rəsmi!) olanda mətbuat konfransı keçirir. Yerli telekanalların birinin cavan qadın müxbiri ona qeyr-adi sual verir:”Siz səhər duranda güzgüyə baxırsınızmı, baxırsınızsa, nə fikirləşirsiz?” Əhmədinejad adi cavab verir: “Baxıram və fikirləşirəm ki, sən heç kimdən artıq deyilsən, İran xalqının nökərisən”. Yeri gəlmişkən, Əhmədinejad 2013-cü ildə vəzifəsindən gedəndə yüksək dövlət pensiyasından imtina edib, deyib ki, mən İran xalqının rəhbəri yox, nökəri olmuşam, nökərə adi pensiya da bəsdir...

Və son olaraq. Mahmud Əhmədinejad son vaxtlar İranını dini rəhbəri Əli Xameneyinin ünvanına sərt bir mesaj göndərmişdi. Publik çıxışlarınını birində demişdi: “Şeytan çox vaxt insan cildində olur. Xaricinə baxırsan insandır, daxilinə baxırsan şeytandır. Xalqın yoxsul vəziyyətdə yaşamasına, bir tikə çörəyə möhtac olmasına bais olanlar şeytan deyil, bəs nədir?!”...

Qalib ARİF

visiontv.az

Tədbir çərçivəsində xanım jurnalistlər üçün parfümeriya üzrə master-klass təşkil olunub. İştirakçılar ətir harmoniyası, fərdi qoxu kompozisiyasının yaradılması və parfümün hazırlanma mərhələləri ilə tanış olub, öz zövqlərinə uyğun unikal ətirlər hazırlayıblar.

Qeyd edək ki, Bakcell yarandığı gündən media nümayəndələri ilə sıx əməkdaşlıq edərək, onların fəaliyyətini dəstəkləməyə və jurnalistlərin peşəkar inkişafına töhfə verməyə davam edir.

Bakcell haqqında

Bakcell Azərbaycanın ilk və ən böyük özəl telekommunikasiya şirkətidir. Hazırda şirkət üç milyondan çox müştərini yüksəkkeyfiyyətli və sürətli telekommunikasiya xidmətləri ilə təmin edir. Ölkə iqtisadiyyatının qeyri-neft sektorunun ən böyük investorlarından biri olan Bakcell süni intellekt əsaslı innovativ həllərlə Azərbaycanın dayanıqlı inkişafına töhfə verir.

Bakcell müxtəlif ölkələrdə telekommunikasiya, enerji, yüksək texnologiyalar və tikinti sahələrində fəaliyyət göstərən "NEQSOL Holding" beynəlxalq şirkətlər qrupunun tərkibinə daxildir.

ABŞ prezidenti Donald Tramp İranla müharibə barədə açıq və sərt danışıb. O bildirib ki, Amerika hərbçiləri artıq İranı “əzirlər”, amma “böyük dalğa” hələ qabaqdadır.

“Biz onların bütün axmaqlığını başlarından çıxarırıq” (“We’re knocking the crap out of them”), — deyə Tramp CNN aparıcısına bildirib.

“Məncə, hər şey çox yaxşı gedir. Bu, çox effektivdir. Dünyanın ən güclü ordusu bizdədir və biz ondan istifadə edirik”, — o əlavə edib.

“Böyük dalğa tezliklə gələcək”

ABŞ-ın hərbi zərbələrdən başqa İran xalqına kömək edib-etmədiyi sualına Tramp belə cavab verib:

“Bəli. Amma indi istəyirik ki, hamı evdə qalsın. Çöldə təhlükəlidir.”

O əlavə edib ki, vəziyyət daha da təhlükəli olacaq:

“Biz onları hələ lazımi şəkildə vurmağa başlamamışıq. Böyük dalğa hələ başlamayıb. Böyük dalğa tezliklə gələcək.”

Müharibə daha uzun çəkə bilər.

Mükafatlandırma mərasimində çıxışı zamanı Tramp deyib:

“Bəziləri deyir ki, bir həftəyə bundan bezəcəyəm (‘will get bored’). Amma mən bezməyəcəyəm (‘will not get bored’). Əgər bezmiş olsaydım, indi burada olmazdım.”

Bu sözlər müharibənin əvvəl deyildiyi kimi dörd-beş həftə yox, lazım gələrsə daha uzun davam edə biləcəyinə işarə edir.

Quru qoşunlarının göndərilməsi istisna edilmir

New York Post qəzetinə müsahibəsində Tramp ABŞ quru qoşunlarının İrana göndərilməsini də istisna etməyib:

“Mən quru qoşunlarından qorxmuram. Hər prezident deyir ki, ‘quru qoşunları olmayacaq’. Mən bunu demirəm”, — deyə o bildirib.

visiontv.az

Amma avqustda, münaqişədən sonra Laricani İranın Ali Milli Təhlükəsizlik Şurasının katibi təyin olunub.

"12 günlük müharibədə bir neçə vacib məqam baş verdi. Rəsmilərin mediaya dediyi kimi, bir böyük məsələ İranın müdafiə qabiliyyətinin yanlış hesablanması idi", – Londonda yaşayan iranlı politoloq Babək Dərbəygi o zaman AzadlıqRadiosunun fars xidmətinə deyirdi.

"Amma ən vacib məsələ o oldu ki, müharibə vaxtı ali liderə bel bağlamamağın vacibliyini anladılar", – Dərbəygi bildirib.

Artıq Xamenei öldürülüb. O vaxtdan Laricani İranda ən açıq rəsmi səslərdən birinə çevrilib. Bu səs isə meydan oxuyur, martın 2-də Laricani deyib ki, "İran danışıqlara getməyəcək".

O, ABŞ prezidenti Donald Trampı trollayırmış kimi X-də böyük hərflə ingiliscə yazıb: "Tramp "Öncə Amerika"nı "Öncə İsrail"ə qurban verdi".

İndilik İranı müvəqqəti şura idarə edir, Ekspertlər Məclisi yeni ali lider seçməlidir.

"Hələlik İran daxilində sistemik çöküşün aydın əlamətləri görünmür. Qərarverici strukturlar işləkdir. Təhlükəsizlik qurumları birlikdə işləyir", – Təl-Əviv Universitetinin Milli Təhlükəsizlik Araşdırmaları İnstitutunda İran üzrə baş tədqiqatçı Denni Sitrinoviç martın 2-də yazıb.

SEPAH komandirindən parlament sədrinədək

Laricani 1958-ci ildə İraqın Nəcəf şəhərində iranlı ruhani ailəsində doğulub. Hələ uşaqkən ailə İrana köçüb, gənclik illəri 1979-cu il İslam inqilabı dövrünə düşüb.

1981-1983-cü illərdə İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunda (SEPAH) komandir, 1994-cü ildən 10 il ərzində dövlət televiziya və radiosunun rəhbəri olub, 2005-2007-ci illərdə nüvə danışıqlarında İranın baş təmsilçisi kimi çalışıb, 2008-2020-ci illərdə parlamentin sədri olub. 2005-2007-ci illərdə də indiki Təhlükəsizlik Şurasının katibi vəzifəsində işləyib.

Laricani yüksək vəzifələrdə beynəlxalq aləmdə tanınıb, 2015-ci ildə ABŞ və digər dünya gücləri ilə nüvə sazişini dəstəkləyib.

Tramp birinci administrasiyası dövründə bu sazişdən çıxıb. Amma Laricani Xameneinin nüvə məsələləri üzrə baş müşaviri kimi prosesi davam etdirib.

Ali Milli Təhlükəsizlik Şurasının rəhbəri vəzifəsinə yenidən təyin ediləndən sonra onun nüfuzu daha da artıb. Yanvarda etirazlar zorakılıqla yatırılanda Vaşinqton onu sanksiya siyahısına əlavə edib. Etirazlarda minlərlə insanı öldürüldüyü bildirilir.

Laricani ötən ay ABŞ təmsilçiləri ilə dolayı danışıqlara hazırlıq üçün Omana gedib. O, son aylar Moskvaya tez-tez səfər edib, Rusiya ilə təhlükəsizlik əlaqələri üzərində işləyib. Amma bu təmasların heç biri müharibənin qarşısını ala bilməyib.

Laricani isə bu müddətdə praqmatik imicinə uyğun davranıb, nüvə məsələsini "həll edilə bilən" adlandırıb, danışıqlara açıq olduğunu bildirib. İndi isə daha sərt ritorika eşidilməkdədir.

visiontv.az

"Məqsəd Vaşinqtonu bu müharibədə uğur qazana bilməyəcəyinə inandırmaqdan ötrü onun həm birbaşa, həm də dolayı xərclərini artırmaqdır", – Almaniyanın Beynəlxalq və Təhlükəsizlik Məsələləri İnstitutunun əməkdaşı Həmidrza Əzizi AzadlıqRadiosuna deyib.

Təhlilçinin fikrincə, Tehran göstərmək istəyir ki, bu müharibədə Birləşmiş Ştatlar qalib gələ bilməyəcək, buna görə də onu mümkün qədər tez başa çatdırmalıdır.

Simvolik zərbələrdən Xameneinin qətlinədək

AzadlıqRadiosunun İran üzrə yazarı Kian Şərifi yada salır ki, İran əvvəlki münaqişələrdə də regiondakı ABŞ hərbi bazalarını və kommersiya maraqlarını hədəf alıb. Ötən ilin iyununda İsrail və ABŞ ilə 12-günlük müharibədə də belə olmuşdu. Amma həmin addımlar, əsasən, simvolik olurdu, diqqətlə planlaşdırılmış görünürdü.

Fevralın 28-də İsrailin hava zərbələri nəticəsində Ali rəhbər Əli Xamenei və təhlükəsizlik rəsmilərinin qətlindən sonra isə İranın hərbi mövqeyinin kökündən dəyişdiyi görünür, - ekspertlər belə deyirlər.

"İran ABŞ administrasiyasının, onun dünyadakı müttəfiqlərinin enerji qiymətlərinin artmasına həssaslığına ümid edir. Bu, təkcə regional təzyiq məsələsi deyil. Bu, Ukrayna müharibəsinin nəticələrindən özünə gəlməyə çalışam qlobal bazara əlavə yük yaratmaqdır", – Əzizi vurğulayır.

Dünyanın neft tədarükünün təxminən 1/5-i Hörmüz boğazından keçir. İran daha əvvəl bu marşrutu bağlaya biləcəyini deyib. Belə bir addım qlobal neft axınını pozar.

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi martın 1-də "Al Jazeera" telekanalına müsahibəsində ərəb qonşularının narazılığını etiraf etsə də, onları müharibəni ABŞ və İsrailin başlatdığını anlamağa çağırıb. "Körfəz ölkələri bizə bu müharibəni dayandırmaq üçün təzyiq göstərməməlidir. Qarşı tərəfə təzyiq etməlidir", – o bildirib.

Tükəndirmə

Yerdə hərbi reallıq isə belədir ki, tərəflər bir-birini tükəndirməyə çalışırlar, həm də çox ağır şəkildə.

Vaşinqton İnstitutunun müdafiə üzrə mütəxəssisi Fərzin Nadiminin fikrincə, İran keçmiş uğursuzluqlardan dərs çıxarıb, ən müasir "Fəttah-1" və "Xeybər Şekan" ballistik raketlərindən istifadə edir. Bununla da ABŞ müttəfiqlərinin bölgəyə yerləşdirdiyi hava hücumundan müdafiə sistemlərini üstələməyə çalışır.

Nadimi AzadlıqRadiosunun fars xidmətinə deyib ki, məqsəd hava hücumundan müdafiə sistemlərini və sığınacaqlardakı mülki əhalini daim gərginlik altında saxlamaqdır. Belə ki, İran saatda təxminən 25 ballistik raket atmaqla sabit bir temp saxlayır; məqsəd qarşı tərəfin bu raketləri tutma ehtiyatını tükətməkdir.

İran dronları və raketləri bir neçə gün ərzində Qətərdə böyük qaz zavodunu, Səudiyyə Ərəbistanında neft emalı zavodunu, Küveytdə ABŞ bazasını və Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində böyük hava limanını, eləcə də digər hədəfləri vurub.

ABŞ və İsrail isə bu zərbələrə daha çox qətiyyətliliklə cavab veriblər.

Nadimi deyir ki, ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin yanacaqdaşıyan təyyarələri İsrail qırıcılarına hədəf bölgələri üzərində daha uzun müddət qalmaq üçün gərəkən dəstəyi verir: "Onlar bu təyyarələri daha ağır sursatla havada saxlaya bilsələr, İranın raket buraxılış qurğularını dövriyyədən birdəfəlik çıxara bilərlər".

Kim birinci sınacaq

İndi Vaşinqton üçün əsas sual budur: hava kampaniyası Tehranı sındıra biləcəkmi, yoxsa müttəfiqləri iqtisadi fəsadlar ucbatından daha tez geri çəkiləcək?

Körfəz ölkələri nə vaxtsa İranın cilovlanmasını açıq dəstəkləyirdilər, indi isə narahatlıq bildiriblər. Axı, ABŞ-nin verdiyi "Patriot" və "Aegis" müdafiə sistemləri həddindən artıq yüklənib. Nadimi xəbərdarlıq edib ki, radarlardan birinin kor edilməsi regiondakı raketdən müdafiə şəbəkəsinin fəaliyyətinə bütövlükdə təsir göstərə bilər.

Sonucda münaqişə artıq ənənəvi xərc-fayda təhlilini aşır.

Əzizi deyir ki, rejimlər ölüm-dirim məsələsi yarananda tam rasional hesablamalara uyğun gəlməyən ekstremal tədbirlərə əl ata bilərlər: "Ekzistensial vəziyyətlərdə digər mülahizələrin çoxu arxa plana keçir. Qərarların qəbulu sağ qalamağa fokuslanır, bu tükəndirmə müharibəsi məhz bu kontekstdə başa düşülməlidir".

visiontv.az

Ən çox ölü sayının 10 nəfər olmaqla bazar günü Marağada hərbi bazalara olan hava hücumunda qeydə alınıb.

Rəsmi məlumatda həlak olanların kimliyi barədə açıqlama verilməsə də, uerl mənbələr onların hərbçi və SPAH üzvü olduğunu iddia edirlər.

visiontv.az

Hazırda gəminin batırıldığına dair müstəqil təsdiqlənmiş sübut yoxdur. Münaqişə fonunda tərəflər arasında informasiya müharibəsinin də davam etdiyi müşahidə olunur.

visiontv.az

Kerman hava bazasında hərbi helikopterlərin yerləşdiyi bildirilir.

visiontv.az

TRIPP layihəsi Azərbaycanı Ermənistan üzərindən Naxçıvanla birləşdirməyi və Orta Dəhlizin əsas halqasına çevrilməyi nəzərdə tutur. İlkin sənədlərə əsasən, layihədə ABŞ-ın nəzarət payı və amerikalı podratçıların iştirakı planlaşdırılır. Eurasianet qeyd edir ki, bu amil gələcəkdə İranın mümkün cavab addımları kontekstində layihəni risk zonasına sala bilər.

Məlumata görə, Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan martın 1-də Milli Təhlükəsizlik Şurasının təcili iclasını keçirib və İranda baş verən hadisələrlə bağlı narahatlığını Tehran rəhbərliyinə çatdırıb.

Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev isə İran prezidenti Məsud Pezeşkiana başsağlığı məktubu göndərərək, İranda baş verən son hadisələrlə bağlı mövqeyini ifadə edib. Azərbaycanın xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov iranlı həmkarı ilə telefon danışığında Bakının ərazisinin və hava məkanının İrana qarşı hərbi əməliyyatlar üçün istifadə olunmayacağını vurğulayıb.

Eurasianet yazır ki, həm Ermənistan, həm də Azərbaycan hazırda neytral mövqe tutmağa çalışır və mümkün eskalasiyanın iqtisadi layihələrə zərər vurmasının qarşısını almağa cəhd edir.

Nəşr eyni zamanda qeyd edir ki, İranın ABŞ və İsrail maraqlarına qarşı cavab zərbələri ehtimalı davam edir və TRIPP orta müddətli perspektivdə potensial risk obyektinə çevrilə bilər.

Azərbaycan üçün real risklər nədir?

İran ətrafında eskalasiya davam edərsə, Azərbaycan üçün bir neçə real risk ssenarisi mövcuddur:

Enerji və nəqliyyat infrastrukturu riski

Əgər münaqişə iqtisadi hədəflərə yönələrsə, regiondakı strateji layihələr – xüsusilə BTC və planlaşdırılan TRIPP marşrutu – psixoloji və ya fiziki risk zonasına daxil ola bilər. Bu, yalnız hərbi təhlükə deyil, həm də sığorta, investor və bazar reaksiyası baxımından riskdir.

Naxçıvan amili

TRIPP xətti İran sərhədinə yaxın ərazilərdən keçəcək. İranın sərt ritorikası nəzərə alınsa, sərhədə yaxın infrastruktur gələcəkdə geosiyasi təzyiq alətinə çevrilə bilər.

Qaçqın və sərhəd sabitliyi

İranda vəziyyət daha da ağırlaşarsa, xüsusilə etnik azərbaycanlıların yaşadığı bölgələrdən hərəkətlilik yarana bilər. Bu isə humanitar və təhlükəsizlik məsələlərini gündəmə gətirə bilər.

Diplomatik balans problemi

Azərbaycan eyni anda:

ABŞ və Qərblə enerji tərəfdaşıdır

İranla sərhəd və təhlükəsizlik reallığını bölüşür

Bu iki xətt arasında balansın qorunması daha da çətinləşə bilər.

Enerji bazarlarının təsiri. Müharibə dərinləşərsə, neft və qaz qiymətlərində artım qısamüddətli gəlir yaratsa da, uzunmüddətli qeyri-sabitlik tranzit ölkə kimi Azərbaycanın risklərini artırar.

Azərbaycan və Ermənistan hazırda neytral mövqe tutaraq eskalasiyadan kənarda qalmağa çalışır. Lakin münaqişə hərbi mərhələdən iqtisadi mərhələyə keçərsə, Cənubi Qafqaz da dolayı şəkildə təsir zonasında qala bilər.

Hazırkı mərhələdə əsas məqsəd regionun enerji və nəqliyyat arteriyalarını müharibə perimetrindən kənarda saxlamaqdır...

Elbəyi Həsənli

visiontv.az

visiontv.az

Suda körfəzində Yunanıstan, ABŞ və NATO-nun hərbi obyektləri yerləşir. ABŞ-nin " USS Gerald R.Ford" təyyarədaşıyanı Yaxın Şərqə getməzdən öncə yanacaq doldurmaq üçün orada olub.

Saxlanılan şəxsin təyyarədaşıyanın hərəkətini qeydə alıb-almadığı müəyyənləşdirilir.

Ötən yay da eyni yerdə 26 yaşlı azərbaycanlı casusluq şübhəsi ilə saxlanılıb. Onun da gəmilərin hərəkətini izlədiyi iddia olunur. Daha öncə isə Kiprdə 40 yaşlı kişi saxlanmışdı, onun hərbi obyektləri sənədləşdirdiyi, İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu ilə əlaqəsi olduğu deyilirdi.

visiontv.az

İsrail ordusu əməliyyatın yüksək dəqiqlikli kəşfiyyat məlumatları əsasında həyata keçirildiyini açıqlayıb. Bəyanatda İsrail Hərbi Hava Qüvvələrinin (IAF) zərbəni icra etdiyi qeyd olunur. Hədəfə alınan binanın rejimin “ən yüksək qərarverici strukturu”nun yerləşdiyi məkan olduğu vurğulanıb.

Sözügedən qərargah İran hakimiyyətinin siyasi və təhlükəsizlik idarəetmə sistemində mühüm rol oynayan mərkəzlərdən biri kimi tanınırdı və ərazidə ciddi təhlükəsizlik tədbirləri tətbiq edilirdi.

İran hakimiyyəti tərəfindən hadisə ilə bağlı itkilər və dağıntıların miqyası barədə hələlik rəsmi açıqlama verilməyib. Müstəqil mənbələr də yayılan məlumatları ayrıca təsdiqləməyib.

Bəyanatda həmçinin iddia olunur ki, regionda həyata keçirilən hərbi və təhlükəsizlik siyasətinin əsas planlaşdırıcıları həmin kompleksdə yerləşirdi. Lakin mümkün itkilərlə bağlı konkret adlar açıqlanmayıb.

Hadisədən sonra Tehranın bəzi hissələrində təhlükəsizlik tədbirlərinin gücləndirildiyi və bir sıra inzibati obyektlərin ətrafında məhdudiyyətlərin tətbiq edildiyi bildirilir.

Bu zərbə regionda onsuz da gərgin olan hərbi-siyasi vəziyyətin yeni mərhələyə keçə biləcəyini göstərir.

visiontv.az

BTC kəməri Azərbaycan neftini Gürcüstan üzərindən Türkiyənin Ceyhan limanına çıxarır və oradan tanker vasitəsilə İsrailə daşınır. İran mənbələrinin fikrincə, “düşmənlərin enerji damarları” ifadəsi birbaşa bu marşruta işarə edir.

Əgər bu ssenari reallaşarsa, məsələ artıq təkcə İran–İsrail qarşıdurması olmayacaq. Bu, Cənubi Qafqaz və Türkiyəni də birbaşa risk zonasına çəkən strateji eskalasiya deməkdir. BTC yalnız kommersiya layihəsi deyil — Qərbin enerji təhlükəsizliyi arxitekturasının əsas sütunlarından biridir.

MEE həmçinin xatırladır ki, İran bundan əvvəl Hörmüz boğazını bağlamaq və regiondan keçən gəmiləri hədəfə almaqla bağlı da təhdidlər səsləndirib. Bu isə qlobal enerji bazarında ciddi sarsıntı yaradıb — neft və qaz qiymətləri kəskin artıb, sığorta şirkətləri isə Fars körfəzində hərbi risk təminatını ləğv edib.

Rəsmi Bakı və Ankara hələlik məsələ ilə bağlı açıqlama verməyib. Lakin İranın enerji infrastrukturu üzərindən mesaj verməsi onu göstərir ki, münaqişə artıq hərbi obyektlərlə məhdudlaşmır və iqtisadi arteriyalara doğru genişlənir.

Əgər Tehran həqiqətən BTC-ni hədəfə alarsa, bu, regional müharibənin enerji müharibəsinə çevrilməsi anlamına gələcək.

Bu təhdid nə deməkdir?

İranın “düşmənlərin neft xətləri” ifadəsi sıradan ritorika deyil. Bu, müharibənin coğrafiyasını genişləndirmək siqnalıdır.

Əgər Tehran həqiqətən enerji infrastrukturunu hədəfə almağa qərar verərsə, bu, münaqişənin hərbi mərhələdən iqtisadi mərhələyə keçməsi demək olacaq.

BTC xətti sadəcə bir kəmər deyil. Bu: Xəzər hövzəsinin Qərbə çıxış arteriyasıdır

Cənubi Qafqazın geosiyasi dayağıdır

Türkiyənin enerji tranzit statusunun əsas sütunlarından biridir

Avropanın Rusiya alternativi strategiyasının bir hissəsidir

Belə bir obyektin hədəfə alınması üç nəticə yarada bilər:

1. Münaqişə regional çərçivədən çıxar

2. Enerji bazarlarında şok effekti yaradar

3. Azərbaycan və Türkiyəni faktiki risk zonasına daxil edər

Bu artıq İran–İsrail qarşıdurması deyil. Bu, enerji təhlükəsizliyi müharibəsinə çevrilə bilər.

İranın mesajı aydındır: əgər zərbələr davam edərsə, cavab yalnız hərbi bazalara yox, iqtisadi damar sisteminə yönələ bilər.

Bu isə müharibənin növbəti mərhələsinin daha təhlükəli olacağını göstərir.

Elbəyi Həsənli

visiontv.az

visiontv.az

visiontv.az

Hazırda hücumun növü, eləcə də mümkün dağıntılar və itkilər barədə rəsmi məlumat açıqlanmayıb. İran hakimiyyəti də hadisə ilə bağlı hələlik hər hansı açıqlama verməyib.

visiontv.az

Hazırda İran -İraq sərhəddində İranın silahlı qüvvələri kürd silahlı qruplaşmaların sərhəddi keçməsinin qarşısını alır. Bunun qarşısını almaq üçün İsrail İran-iraq sərhəddini qırıcılarla vuraraq terrorçuların keçməsinə şərait yaratmağa çalışır. ABŞ -İsrail İranda kürd silahlılarından İranda yeni silahlı qarşıdurma yaratmağa çalışır. Görünür, D. Tramp kürdlərə muxtariyyət sözü verib.

Halbuki, kürd liderlər Suriya ssenarisinə diqqət edib, ordan nəticə çıxarmalıdır. Uzun müddət ABŞ Suriyada YPG silahlandırdı. Onlardan öz məqsədlərinə çatmaq üçün istifadə etdi. Orada da kürd muxtariyyətinin yaradılmasına söz vermişdi. Sonda ABŞ kürd silahlıları Suriya ordusu ilə üzbəüz qoyaraq onlara dəstəyi kəsdi. Eyni prosesi ABŞ İranda kürdlərin əli ilə etməyə çalışacaq. Yenə də uduzan tərəf kürdlər olacaq. Ümumiyyətlə, İranda kürd muxtariyyətinin yaradılmasına Türkiyə və Azərbaycan razı ola bilməz.

Məhəmməd Əsədullazadə, Milli Cəbhə partiyasının başqanın müavini

visiontv.az

Baş məşqçi Mərziyə Cəfəri başda olmaqla, bütün futbolçular oyundan əvvəl səsləndirilən milli himni oxumayıblar.

Hətta İran himni səsləndirilən zaman baş məşqçi gülüb.

Onların bu jestinin səbəbi açıqlanmayıb.

Oyun Cənubi Koreya millisinin 3-0 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb.

visiontv.az