Nəşrin məlumatına görə, həm Bakı, həm də Yerevan münaqişənin regiona sıçramasından və xüsusilə yeni planlaşdırılan Trump Route for International Peace and Prosperity (TRIPP) nəqliyyat dəhlizinin hədəfə çevrilməsindən ehtiyat edir.

TRIPP layihəsi Azərbaycanı Ermənistan üzərindən Naxçıvanla birləşdirməyi və Orta Dəhlizin əsas halqasına çevrilməyi nəzərdə tutur. İlkin sənədlərə əsasən, layihədə ABŞ-ın nəzarət payı və amerikalı podratçıların iştirakı planlaşdırılır. Eurasianet qeyd edir ki, bu amil gələcəkdə İranın mümkün cavab addımları kontekstində layihəni risk zonasına sala bilər.

Məlumata görə, Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan martın 1-də Milli Təhlükəsizlik Şurasının təcili iclasını keçirib və İranda baş verən hadisələrlə bağlı narahatlığını Tehran rəhbərliyinə çatdırıb.

Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev isə İran prezidenti Məsud Pezeşkiana başsağlığı məktubu göndərərək, İranda baş verən son hadisələrlə bağlı mövqeyini ifadə edib. Azərbaycanın xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov iranlı həmkarı ilə telefon danışığında Bakının ərazisinin və hava məkanının İrana qarşı hərbi əməliyyatlar üçün istifadə olunmayacağını vurğulayıb.

Eurasianet yazır ki, həm Ermənistan, həm də Azərbaycan hazırda neytral mövqe tutmağa çalışır və mümkün eskalasiyanın iqtisadi layihələrə zərər vurmasının qarşısını almağa cəhd edir.

Nəşr eyni zamanda qeyd edir ki, İranın ABŞ və İsrail maraqlarına qarşı cavab zərbələri ehtimalı davam edir və TRIPP orta müddətli perspektivdə potensial risk obyektinə çevrilə bilər.

Azərbaycan üçün real risklər nədir?

İran ətrafında eskalasiya davam edərsə, Azərbaycan üçün bir neçə real risk ssenarisi mövcuddur:

Enerji və nəqliyyat infrastrukturu riski

Əgər münaqişə iqtisadi hədəflərə yönələrsə, regiondakı strateji layihələr – xüsusilə BTC və planlaşdırılan TRIPP marşrutu – psixoloji və ya fiziki risk zonasına daxil ola bilər. Bu, yalnız hərbi təhlükə deyil, həm də sığorta, investor və bazar reaksiyası baxımından riskdir.

Naxçıvan amili

TRIPP xətti İran sərhədinə yaxın ərazilərdən keçəcək. İranın sərt ritorikası nəzərə alınsa, sərhədə yaxın infrastruktur gələcəkdə geosiyasi təzyiq alətinə çevrilə bilər.

Qaçqın və sərhəd sabitliyi

İranda vəziyyət daha da ağırlaşarsa, xüsusilə etnik azərbaycanlıların yaşadığı bölgələrdən hərəkətlilik yarana bilər. Bu isə humanitar və təhlükəsizlik məsələlərini gündəmə gətirə bilər.

Diplomatik balans problemi

Azərbaycan eyni anda:

ABŞ və Qərblə enerji tərəfdaşıdır

İranla sərhəd və təhlükəsizlik reallığını bölüşür

Bu iki xətt arasında balansın qorunması daha da çətinləşə bilər.

Enerji bazarlarının təsiri. Müharibə dərinləşərsə, neft və qaz qiymətlərində artım qısamüddətli gəlir yaratsa da, uzunmüddətli qeyri-sabitlik tranzit ölkə kimi Azərbaycanın risklərini artırar.

Azərbaycan və Ermənistan hazırda neytral mövqe tutaraq eskalasiyadan kənarda qalmağa çalışır. Lakin münaqişə hərbi mərhələdən iqtisadi mərhələyə keçərsə, Cənubi Qafqaz da dolayı şəkildə təsir zonasında qala bilər.

Hazırkı mərhələdə əsas məqsəd regionun enerji və nəqliyyat arteriyalarını müharibə perimetrindən kənarda saxlamaqdır...

Elbəyi Həsənli

visiontv.az