XALİDƏ HİCRAN HİKMƏTLİ BEYTLƏR
21.09.2026

4 cildlik “ HİKMƏT XƏZİNƏSİ”, 3- cü cild. ON DOQQUZUNCU HİSSƏ

Ey insan, özünlə tanışsan hamıdan öncə,

Heç kim özünü özütək tanımaz ölüncə.

                                   ***

Bir ömür başdan-başa, baş dəyir daşdan-daşa,

Sonda qırıq daşlardan biri qoyulur başa.

                                  ***

Namərdin hiyləsindən mərdlər gər açsaydı baş,

Bir mərdin ayağına dəyməzdi heç zaman daş.

                                   ***

Yaşadığın acılar köksündə bir yer salır,

Gözəl anı yaşatsan, onun sayı çoxalır.

                             ***

Eyləmiş qəlbini dərdilə dərmana məkan,

Qəfil dərdi tapanlar tapmaz dərmanı asan.

                              ***

Elmin dəryası dərin, siz də dəryaya girin,

Elmə çox yiyələnən düşünər dərin-dərin.

                              ***

Tərpənən görsə daşı, yosun örtməzdi daşı,

Hərəkət et, işlə ki, həm də işlət başı.

                                ***

Çox işləyən insanın sağlamdır canı-başı,

Boş qalsa dəmir hacat, təmizlə ondan pası.

                              ***

İşlək insanlar adlanır insanların xası,

İnsan əgər tənbəlsə, ta gözəldir harası?

                               ***

Yananlar hey sınanır, yanmayanlar qınanır,

Yananların ömürü pəncərədən boylanır.

                               ***

Damın olsa da uca, qınama sən bir qoca,

Bəlkə, ağır həyatın sarvanıdır o qoca.

                                 ***

Ömür keçir astadan, səs gəlmir astanadan,

Bir zaman can dediyin, əl yelləyir uzaqdan.

                                 ***

Paylansaydı bəxt əgər insanlar arasında,

Kimin bəxti kəmdirsə, yenə qalar kənarda.

                                 ***

Bəxti yazıb-pozmağı qoysaydı insan bilə,

Bəxtsizlər "bəxt kitabın" pozardı dişlərilə.

                                  ***

Allah tənəni sevmir, qınama heç kimsəni,

Tənə edilənlərin düzəldər işlərini.

                              ***

Qınasan sən birini, artırar bəzəyini.

Bağa barsız deyəndə, yığarsan bəhərini.

                                ***

Kim ki yanır həyatda, öz yanmağını danır,

Yanmağı bacaranlar yananları anlayır.

                                ***

Qəlbdə yoxsa gözəllik, nəyə lazım bər-bəzək,

Qəlbdə gözəllik varsa, üz gözəl görünəcək.

 

                             ***

Canda yorulur ürək, doğulur bir-bir dilək,

Arzu-dilək qoymayır, vaxtımızı düz bölək.

                              ***

Ömür yükü ağırdır, qocanı tələsdirmə,

Özün də o yoldasan, minəcəksən tərkinə.

                              ***

Hər əzanın zəhməti sənin özündən çoxdur,

Qəlbi əyri olanın əzaları naxoşdur.

                              ***

Ömür də bəs eləmir kimsə iş vura başa,

Yollarda ömür dəyir özü də daşdan-daşa.

                               ***

Budur həyat bazarı, ta əzəldən bax belə,

Kimisi xırdalayır, kim xırda tapmır verə.

                                 ***

Əyibsə həyat qəddin, kaş düz ola əməlin,

Baş uca, alın açıq, dərdlər aşsa da həddin.

                               ***

Ağıl süzgəcindən keçirt, eşitsən yalanı,

Yalanlara inanan itirəcək imanı.

                               ***

Yol yarğandan keçirsə, ayaq neyləsin ona,

Ayağın yorulsa da, yenə dayaqdır cana.

                               ***

Cahilin qarşısına çıxsa əgər bir fağır,

Təəccüb etmə görsən, su yerinə qan axır.

                                ***

Damcı-damcı günahlar yığılar, dərya olar,

O dəryanı düzəldən özü də orda batar.

                                ***

Xasiyyətcə canlılar bənzəyir öz soyuna,

Kəhlana təpik atsan, bənzəməz o qoyuna.

                                 ***

Hər hansı bir borcunu geri verə bilərsən,

Bir minnət borcudur ki, hər zaman eşidərsən.

                                 ***

Xatası olan yolda baxmasan hər tərəfə,

Yetişməzsən hədəfə, ilişərsən kələfə.

                                 ***

İşlərin ən müşkülü yerləşir qurşağında,

Onun da ağlı olur sənin ixtiyarında.

                                 ***

Kim durarsa dan yeri qızarmamış yuxudan,

İşinə də yol aça gərək ulu Yaradan.

                              ***

Başını əgər qoysan, eşq yolunda bedava,

Eşq beşiyin də qalmaz bir gün viran, xaraba.

                               ***

Yağışlar yağsa əgər göy üzündən sadağa,

Dəmiyə əksən dəni, dolacaqdır çuvala.

                               ***

Qəmginlik ənginlikdir, gəlməsə də gərəyə,

Bundan da pay verilib bu dünyada hərəyə.

                                  ***

Ağılla dolsa başın, demə ki, artıb yaşın,

Başın bəla çəkdikcə, ağılı tapır başın.

                               ***

Yaltaq güdərsə əgər bir kimsədən ki xeyri,

Qarşısında əyilər onun yay kimi əyri.

                                ***

Kəsilsə də burunlar, dəyişməyib üsullar,

Özgələrin işinə soxulur hey burunlar.

                               ***

Vəcdə gəldiyin anda, dayanır orda zaman,

O anı elə yaşa, sonra etmə and-aman.

                                 ***

Dil də qürubçağıtək, Günəşi də batırar,

Çalış, dil şirin olsun, qaranlığı dağıdar.

                               ***

Getdikcə nəyə baxsan, dəyişir baxışların,

Öz mənasın itirir bir gün qazandıqların.

                                 ***

Hər insanın varıdır fərqli “dünya baxışı,”

Dünyanınsa insana vardır bircə çıxışı.

                               ***

İnsanlıq qətrə-qətrə paylansaydı hərəyə,

Olmayanlar götürməz, olan yığar şələyə.

                                ***

Ağılın çəkisi gəlsəydi daş tərəziyə,

Ağıllı ağılsıza ağıl edər hədiyyə.

                              ***

Yaşla fikir dəyişir, başla fikir çəkişir,

Hansında məntiq olsa, ağıl ona baş əyir.

                               ***

Bil, əzəldən belədir, işi fani dünyanın,

Canı fəda edərsən, özgə görər faydasın.

 

Xalidə  HİCRAN.

visiontv.az